دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی البرز

شبکه بهداشت و درمان فردیس

emam
جهش تولید با مشارکت مردم
11 شهریور 1405 English
bg

بسمه تعالی

آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

(مصوب کارگروه مورخ 02/11/1400)

 

فصل1: مقدمه و تعاریف

مقدمه:

براساس ماده (3) آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات، مصوب هیئت محترم وزیران به شماره 141602/ت46513هـ مورخ 21/8/91، آیین‌نامه حاضر برای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان به تصویب «کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و نظارت بر اجرا» رسید.

 تعاریف:

1. قانون: قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات

2. شرکت: شرکت یا مؤسسه‌ خصوصی یا تعاونی که تمامی مراحل قانونی ثبت شرکت‌ها را در داخل کشور به اتمام رسانده باشد.

3. کارگروه: کارگروه «ارزیابی و تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان» موضوع ماده (3) آیین‌نامه اجرایی «قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات»

4. شرکت دانش‌بنیان: شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به منظور هم‌افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالاها و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان و بر اساس معیارهای مورد نظر این آیین‌نامه، به تأیید کارگروه می‌رسد.

5. سامانه: درگاه الکترونیکی متمرکزی است که اطلاعات شرکت‌های متقاضی، جهت بررسی در آن وارد می‌شود.

6. کارگزاران: به آن دسته از افراد، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها اطلاق می‌شود که به منظور ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان، توسط دبیرخانه کارگروه انتخاب می‌شوند.

7. نمونه آزمایشگاهی: نمونه اولیه­ای از محصول است که در محیط آزمایشگاهی کارکردهای اصلی محصول نهایی را داشته باشد و شرکت تلاش می­کند با انجام آزمایش­ها و طراحی­های بیشتر، اشکالات آن را برطرف کند، اگرچه ممکن است هنوز محصول نهایی ساخته نشده باشد.

8. فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان: فهرستی که بعنوان محصولات در حوزه فناوری­های برتر و با ارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا، به تصویب کارگروه می‌رسد.

9. کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 و سطح 2: محصولات در فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان (و خارج از آن)، بسته به میزان پیچیدگی فنی و سطح فناوری در آنها، به دو دسته کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 طبقه بندی می‌شوند. کالاها و خدمات با فناوری در سطح 2، مشمول معافیت مالیاتی نمی­شوند.

10. درآمد عملیاتی: درآمد ناشی از فروش کالاها یا خدمات شرکت­ها که در ردیف­های «فروش خالص»، «درآمد ناخالص پیمانکاری/ ارایه خدمات» و «سایر درآمدهای عملیاتی» در صورت سود و زیان اظهارنامه مالیاتی شرکت‌ها، درج می­شود.

 

فصل2 : معیار‌های ارزیابی «شرکت‌ها» و «کالاها و خدمات» دانش‌بنیان

کالاها و خدمات ارایه شده از سوی شرکت متقاضی باید همه معیارهای مندرج در ماده (1) را داشته باشد. همچنین شرکت‌های متقاضی نیز باید معیارهای یکی از مواد (3) تا (6) را احراز نمایند.

 

ماده 1- معیارهای کالاها و خدمات دانش‌بنیان مورد تایید

1-1- سطح فناوری: کالاها و خدمات باید در حوزه فناوری­های بالا یا متوسط به بالا باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه‌ی آزمایشگاهی یا دانش فنی فرآیند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی:

1- به سختی قابل کپی‌برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد.

2- نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه توسط تیم فنی خبره، برای کسب آن باشد.

3- منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده‌ای در محصول شده باشد.

تبصره 1- با توجه به میزان پیچیدگی دانش فنی، کالا یا خدمت حائز معیارهای بند 1-1، بعنوان کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2، طبقه بندی می‌شوند.

تبصره 2- خدمات زیر، بعنوان خدمات دارای معیار بند 1-1، پذیرفته می­شود:

الف- خدمات جانبی «نصب، تعمیر و نگهداری تخصصی» مرتبط با «کالا یا خدمت حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

ب- خدمات ارایه شده با استفاده از «تجهیزات یا فرآیندهای با فناوری در سطح 1، حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

1-2- مرحله تولید: کالاهای ارایه شده،‌ باید در حال تولید بوده یا حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی (با قابلیت بررسی فنی)‌ ساخته شده باشند، همچنین خدمات، باید دارای اسناد فروش باشند.

1-3- طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه: شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه مطابق با پیوست (1)، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف- طراحی زیرسیستم اصلی[1] کالا و خدمت

ب- طراحی یکپارچه‌سازی کالا و خدمت

ج- طراحی فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

ماده 2- معیارهای شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های‌ دانش‌بنیان موضوع این آیین‌نامه شامل دسته­های زیر می‌باشند:

الف- نوپا نوع 1

ب- نوپا نوع 2

ج- تولیدی نوع 1

د- تولیدی نوع 2

 

ماده 3- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 1»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 1» تایید می­شوند.

 

ماده 4- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 2»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 2» تایید می­شوند.

 ماده 5- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 1»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، در صورتی که حداقل (25) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها یا خدمات با فناوری در سطح 1 و حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، بصورت شرکت «تولیدی نوع 1» تایید می­شوند.

 ماده 6- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 2»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، با دارا بودن یکی از شرایط بندهای 6-1 یا 6-2، بصورت شرکت «تولیدی نوع 2» تایید می­شوند:

6-1- شرکت، حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نماید.

6-2- شرکت مجری حداقل یک پروژه «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) باشد، مشروط به اینکه حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه ناشی از بخش‌های حائز همه معیارهای ماده (1) باشد.

تبصره- در مورد شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، لازم است حداقل (3) درصد از این درآمد، ناشی از کالاها، خدمات، فرآیند تولید یا تجهیزات تولید با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 و حائز همه معیارهای ماده (1)، باشد. شرکتهایی که حائز شرایط این تبصره نباشند، براساس پیوست (2) این آیین‌نامه ارزیابی می­شوند.

 

ماده 7- شرکت‌های «مستعد دانش‌بنیان (نوع3)»

شرکتهای مستعدی که حائز معیارهای این آیین‌نامه نباشند ولی در صورت ارائه فرصت و حمایت امکان کسب آنها را داشته باشند، در صورت احراز معیارهای ارزیابی ذکر شده در پیوست (2) این آیین‌نامه، بصورت شرکت مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) تایید می­شوند.

 

ماده 8-  تمامی محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان نوع 2 و مستعد دانش‌بنیان(نوع 3) و نیز محصولات با سطح فناوری 2 در شرکت­های نوع 1، مشمول استفاده از معافیت مالیاتی نمی‌باشند.

تبصره- شرکت­های موضوع این ماده، در صورت احراز شرایط مصوبات کارگروه در مورد اعطای اعتبار مالیاتی به شرکت‌های دانش­بنیان، مشمول دریافت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه می­شوند.

 

ماده 9- ضوابط اجرایی

9-1- شرکت­های ارایه دهنده خدمات تجاری‌سازی، باید دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود باشند. شرکت­های ارایه دهنده خدمات شتابدهی کسب و کار، فضای کار اشتراکی و توسعه‌گری فضای نوآوری، از این قاعده مستثنا هستند. همچنین در مورد شرکت‌های حوزه سرمایه‌گذاری دانش‌بنیان، دارا بودن اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته (حتی بدون درآمد عملیاتی)، کفایت می­نماید.

9-2- شرکتهای وابسته به سازمان­ها و نهادهای دولتی یا عمومی غیردولتی یا شبه دولتی، بسته به میزان مالکیت این سازمان­ها و نهادها در شرکت، عدم تایید یا صرفا بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می­شوند. ارزیابی مالکیت این شرکت­ها، براساس دستورالعمل پیوست (3) این آیین‌نامه انجام می‌شود.

9-3- چنانچه شرکت‌های دانش‌بنیان، متقاضی استفاده از انواع حمایت‌ها برای توسعه محصول جدید دانش‌بنیان باشند، محصول جدید آنها در صورت داشتن قابلیت فنی و برنامه تحقیق و توسعه، بدون ارائه نمونه آزمایشگاهی تایید می­گردد.

9-4- دبیرخانه کارگروه می­تواند کالاها یا خدمات قبلی شرکت­ها -که اکنون شرکت در حال توسعه یا تولید آنها نیست- را  مورد تایید قرار ندهد.

9-5- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت­ها برای استفاده از مزایای قانون، برای شرکت­های نوع 1  و «مستعد دانش‌بنیان» به مدت (2) سال و برای شرکت‌های نوع 2  به مدت (3) سال بوده و تمدید این زمان، منوط به ارزیابی و تایید مجدد شرکت است.

تبصره- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت‌هایی که قبلا تایید شده­اند، تا زمان مشخص شدن نتیجه ارزیابی مجدد تمدید شده و همچنان می‌توانند از مزایای قانون استفاده کنند.

9-6- دبیرخانه کارگروه می­تواند شرکت‌های تایید شده را بر مبنای معیارهای این آیین‌نامه و سایر مصوبات کارگروه، بصورت دوره­ای در کمتر از زمان (2) سال، مورد ارزیابی قرار داده و بعد از مشخص شدن نتیجه ارزیابی، اقدامات لازم برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌ها را به عمل آورد.

9-7- درصورت عدول شرکت از معیارهای مندرج در این آیین‌نامه در هر زمان، آن شرکت امکان استفاده از تسهیلات مورد نظر قانون را از دست خواهد داد و دبیرخانه کارگروه می­تواند اقدامات لازم را برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌هایی که دارای معیارهای این آیین‌نامه نباشند، به عمل آورد.

9-9- پروندة شرکت‌هایی که در عمل به تعهدات خود دارای سابقه سوء هستند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، طبق دستورالعمل پیوست (4) بررسی خواهد شد.

9-10- حمایت‌های مورد نظر قانون، صرفا برای توسعه و تولید کالاها و خدمات دانش‌بنیان تأییدشده خواهد بود.

9-11- شرکت‌های تایید شده، جهت استفاده از هر یک از حمایت‌ها و تسهیلات مد نظر قانون، باید معیارهای خاص مورد نظر برای آن نوع حمایت‌ها و تسهیلات را نیز احراز نمایند.

9-12- حمایت‌هایی که به هر دسته از شرکت‌ها تعلق می‌گیرد، از سوی کارگروه یا سایر مراجع ذی‌صلاح تعیین می‌شود.

9-12- در صورت هرگونه تخلف شرکت در استفاده از حمایت‌های قانون برای مقاصد دیگر، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از این حمایت‌ها، مشمول مجازات‌های موضوع ماده (11) قانون نیز می‌باشد.

9-13- پس از ورود اطلاعات توسط شرکت‌های متقاضی در سامانه، دبیرخانه کارگروه آنها را برای کارگزاران مربوطه ارسال می‌کند. نتایج بررسی کارگزاران، توسط دبیرخانه کارگروه برای تصمیم‌گیری نهایی به کارگروه ارجاع می‌شود.

9-14- شرکت‌های متقاضی موظف به ارایه تعهدنامه دارا بودن نظام­ نامه مالی می­باشند.

9-15- صورت‌های مالی شرکت‌های متقاضی، حسب مورد (بر مبنای مصوبه دبیرخانه کارگروه) باید به تأیید حسابرسان رسمی (موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران) برسد.

9-16- پرونده شرکت‌هایی که برخی از معیارهای این آیین‌نامه را احراز نمی‌کنند در موارد خاص به پیشنهاد اعضای کارگروه یا دبیرخانه کارگروه، در کارگروه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

9-17- دبیرخانه کارگروه می­تواند براساس بند 1-1 ماده (1)، «فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان» را اصلاح و به روز رسانی نماید.

9-18- شرکت­های متقاضی که نسبت به نتیجه ارزیابی اعتراض دارند، لازم است درخواست خود را به همراه دلایل و مستندات لازم، به دبیرخانه کارگروه ارسال نمایند.

این آیین‌نامه در (9) ماده و (5) تبصره در جلسه مورخ 02/11/1400 کارگروه به تصویب رسید و جایگزین نسخه­های قبلی این آیین‌نامه و «شیوه‌نامه معیار‌های کالاها/خدمات دانش‌بنیان برای بررسی کالاها/خدمات در کارگزاران ارزیابی شرکت‌‌های دانش‌بنیان» مصوبه کارگروه مورخ 31/3/93، و «مصوبه ارزیابی شرکتها و موسسات دانش‌بنیان نوع 3» مورخ 11/11/99 و سایر مصوبات مغایر با این آیین‌نامه در کارگروه می‌شود و تمامی نسخه‌های قبلی این آیین­نامه­، شیوه­نامه‌‌ها و مصوبات مذکور، از درجه اعتبار ساقط می­گردد.

 

پیوست (1): معیارهای طراحی مبتنی بر فعالیت‌های تحقیق و توسعه

به منظور احراز شرط بند 1-3 ماده (1) (طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه)، شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی[2]، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف-زیرسیستم اصلی[3] کالا و خدمت

ب- یکپارچه‌سازی کالا و خدمت (فعالیت‌های صرفا مونتاژ، مشمول این بند نیست)

ج- فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

بندهای «الف»، «ب» و «ج»، باید براساس یک یا ترکیبی از روش­های زیر، انجام شده باشد:

1- طراحی داخلی: طراحی صورت­گرفته، مبتنی بر ایده و فعالیت­های تحقیق و توسعه شرکت، انجام شده باشد.

2- مهندسی معکوس: طراحی صورت گرفته، مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه بر روی مهندسی معکوس محصولی که قبلا توسط افراد یا شرکت‌های دیگر تولید شده است، انجام شده باشد.

3- انتقال فناوری به همراه ایجاد تغییرات اساسی: شرکت ابتدا دانش فنی را از طریق انتقال فناوری از مجموعه­های بیرون از شرکت (از طریق خرید لیسانس، کلید در دست، خرید تجهیزات، دریافت آموزش از شرکت‌های دارنده دانش فنی و...) وارد کرده است، و در ادامه با انجام تحقیق و توسعه و طراحی، موفق به ایجاد تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) پیچیده تولید، شده است.

در تمامی موارد 1 تا 3، لازم است شرکت به دانش فنی و منطق طراحی (know-why)، دست یافته و مسلط باشد.

تبصره 1- در صورتی که طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه، توسط افراد اصلی شرکت قبلا در مجموعه دیگری (از جمله دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و سایر شرکت‌ها) یا توسط تیم مشاوران فنی فعلی شرکت، انجام شده باشد و شرکت نیز بر دانش فنی و منطق طراحی (know-why) مسلط باشد، بند 1-3 مورد تایید خواهد بود.

تبصره 2- به منظور حمایت از همکاری­های فناورانه، در صورتی که شرکت دانش فنی محصولی با فناوری در سطح 1 را از طریق انتقال فناوری از مجموعه‌های داخل کشور وارد کرده ولی تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) تولید آن نداده است، در صورت تسلط شرکت بر بخشی از دانش فنی و منطق طراحی (know-why) و دارا بودن سایر شرایط آیین­نامه، محصول می­تواند بعنوان محصول با فناوری در سطح 2، مورد تایید قرار گیرد.

 

پیوست (2): معیارهای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1- مقدمه

به منظور حمایت از شرکت­های مستعدی که در صورت ارائه فرصت و حمایت­های لازم، امکان کسب معیارهای شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان را دارند، نوع جدیدی از شرکت­ها با عنوان شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با شرایط این پیوست ایجاد می­شود.

 

2- تعاریف

آیین­نامه: آیین‌نامه ارزیابی شرکت­ها و موسسات دانش‌بنیان مصوب کارگروه

محصول: شامل کالا یا خدمت است.

 

3- شرکت­های مشمول مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با دارا بودن معیارهای ارزیابی این پیوست به مدت (2) سال تایید می‌شوند. این شرکت­ها شامل گروه‌های زیر می­باشند:

الف- شرکت‌های در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان

ب- شرکت‌هایی که دارای محصول دانش‌بنیان هستند اما همه‌ی تاییدیه‌ها یا آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول را کسب نکرده‌اند

پ- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند

ت- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده

ث- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC)

ج- شرکت‌های با درآمد عملیاتی بالا که نسبت فروش ناشی از محصول دانش‌بنیان به درآمد عملیاتی شرکت، کمتر از (3) درصد است

چ- شرکت­های مستقر در مناطق کمتر برخوردار

ح-شرکتهای فعال در حوزه علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی

خ- شرکتهای فعال در پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری

 

 4- معیار‌های ارزیابی شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1-4- شرکت‌هایی که در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان هستند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-1-4- محصول حائز معیارهای ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-3 آن (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای بند مذکور، بخش‌هایی از دانش فنی پیچیده را کسب کرده و دارای نیروی انسانی متخصص در زمینه محصول باشد.

2-4- شرکت‌های دارای محصول دانش‌بنیان که هنوز تاییدیه‌ها یا سایر آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول خود را دریافت نکرده‌اند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-2-4- محصول مورد نظر حائز بند 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) می‌باشد ولی بندهای 1-1 (شرط سطح فناوری) یا 1-2 (شرط مرحله تولید) ماده مذکور، به علت نقص تاییدیه­ها یا آزمون­های مورد نیاز، قابل احراز نیست.

2-2-4- محصول دارای نتایج آزمون‌های اولیه تاییدکننده محصول از آزمایشگاه‌های معتبر دیگر یا تاییدیه عملکرد از کارفرما باشد.

3-4- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-3-4- محصول مورد نظر حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و قابلیت فنی شرکت برای دستیابی به این محصول، از طریق سنجش دانش فنی شرکت بر روی محصولات فعلی شرکت قابل احراز باشد.

2-3-4- شرکت برنامه‌ای برای تولید محصول دانش­بنیان جدید ارائه نموده و این برنامه به تایید دبیرخانه کارگروه برسد.

4-4- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-4-4- محصول مورد تعمیر، حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و شرکت بر خدمات تعمیرات اساسی آن محصول، تسلط فنی داشته باشد.

2-4-4- شرکت در حال ساخت یکی از ماژول­های اساسی محصول مورد تعمیر باشد و این ماژول حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد.

3-4-4- خدمت تعمیرات اساسی یا محصول مورد تعمیر، به فروش رسیده و توسط شرکت ضمانت/گارانتی شده باشد.

5-4- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) ، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-5-4- طراحی مفهومی، طراحی پایه یا طراحی تفصیلی حداقل یک پروژه اخیر شرکت، حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه باشد.

2-5-4- شرکت حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه مذکور در بند قبل را از محصولات تایید شده شرکت‎های دانش‌بنیان، تامین نموده باشد.

6-4- شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، و کمتر از (3) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها، خدمات، فرآیند تولید با تجهیزات تولید دانش‌بنیان حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-6-4- دارای حداقل یک محصول  حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه بوده و محصول مذکور، برای فروش تولید شده و صرفاً کاربرد داخل شرکت نداشته باشد.

تبصره: در صورتی که شرکت شرط 4-6-1 را احراز نکند، می‌تواند با تاسیس یک شرکت زایشی فعال در زمینه محصول دانش‌بنیان شرکت، مورد ارزیابی قرار گیرد.

7-4- شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آنها در مناطق کمتر برخوردار[4] است، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-7-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-1 آن (شرط سطح فناوری) باشد و بجای بند مذکور، محصول حائز سطح فناوری با یک درجه پیچیدگی فنی کمتر نسبت به سایر محصولات فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

8-4- شرکت‌های فعال در حوزه‌های علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-8-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بندهای 1-1 و 1-3 (شرط سطح فناوری و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) بوده و بجای بندهای مذکور، دارای حداقل یک محصول با یک درجه پیچیدگی کمتر نسبت به فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

2-8-4- شرکت در زمینه محصول مورد اشاره، دارای نیروی انسانی متخصص بوده و ایجاد یا توسعه محصول یا فرآیند یا تجهیزات تولید آن، مبتنی بر دانش شرکت باشد.

9-4- شرکتهایی که محل اصلی فعالیت آنها در پارکها و مراکز رشد علم و فناوری دارای مجوز از وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند، با دارا بودن مجوز فناوری مورد تایید از یکی از وزارتین و شرایط زیر، تایید می‌شوند:

1-9-4- شرکت حائز کلیه معیارهای آیین‌نامه غیر از بندهای 1-2 و 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شروط مرحله تولید و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای این دو بند، دارای یک کالا با نمونه آزمایشگاهی در حال تکمیل (با قابلیت بررسی فنی) بوده و عدم وجود بند 1-3، ناشی از نواقص نمونه آزمایشگاهی باشد.

2-9-4- پارک و مرکز رشد محل استقرار شرکت، دارای نظام ارزیابی مورد تایید کمیته مشترک وزارتین و دبیرخانه کارگروه باشد.

 

5- ضوابط اجرایی

1-5- محصولاتی که شرایط این پیوست را داشته باشند، بعنوان محصولات دانش‌بنیان تایید می­شوند و حمایت‌های مورد نظر این پیوست، صرفا برای توسعه و تولید این محصولات ارایه خواهد شد.

2-5- شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، مشمول حمایت­های بندهای (الف)، (هـ) و (و) ماده (3) قانون (از جمله معافیت‌ مالیاتی و معافیت حق بیمه قراردادها)، تسهیلات سربازی و تسهیلات واگذاری اراضی صنعتی نمی­شوند. بهره‌مندی از سایر حمایت­ها، با رعایت مصوبات کارگروه بلامانع است.

 3-5- دبیرخانه کارگروه می‌تواند شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) را با توجه به معیارهای این پیوست، دسته­بندی نموده و پس از مشخص نمودن ضوابط ارزیابی هر دسته، ارزیابی آن­ها را آغاز نموده و اطلاع­رسانی به نهادهای حمایتی را براساس این دسته­بندی، انجام دهد.

تبصره: شرکت­های حائز معیارهای دانش‌بنیان نوع 1 و 2 آیین­نامه و واجد محصولات دارای شرایط این پیوست، صرفا با معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی می‌توانند از مزایای این پیوست استفاده نمایند.

 

  پیوست (3): شیوه ارزیابی مالکیت شرکت‌ها و موسسات متقاضی

ماده 1- مجموعه‌ی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» و «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی در فهرست این ماده» و همچنین شرکت‌هایی که بیش از (50) درصد از مالکیت آنها متعلق به این دو مجموعه باشد، قابلیت تایید بعنوان شرکت دانش‌بنیان ندارند. براساس ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، فهرست «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی» عبارتند از:

1. شهرداریها و شرکتهای تابعه آنان مادام که بیش از 50 درصد سهام و سرمایه آنها متعلق به شهرداریها باشد، 2. بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، 3. هلال احمر، 4. کمیته امداد امام، 5. بنیاد شهید انقلاب اسلامی، 6. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 7. کمیته ملی المپیک ایران، 8. بنیاد 15 خرداد، 9. سازمان تبلیغات اسلامی، 10. سازمان تأمین اجتماعی، 11. فدراسیونهای ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران ، 12. موسسه ‌های جهاد نصر، جهاد استقلال و جهاد توسعه زیر نظر جهاد سازندگی، 13. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی ، 14. کتابخانه حضرت آیت ‌الله مرعشی نجفی (‌قم)، 15. جهاد دانشگاهی، 16. بنیاد امور بیماریهای خاص، 17. سازمان دانش‌ آموزی جمهوری اسلامی‌ ایران، 18. صندوق بیمه روستاییان و عشایر، 19. صندوق تأمین خسارت‌های بدنی، 20. سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای مسلح (اتکا)، 21. کمیته ملی پارالمپیک جمهوری اسلامی ایران، 22. صندوق نوآوری و شکوفایی، 23. صندوق کارآفرینی امید.

تبصره 1- با استناد به تبصره (1) ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373، در صورتی که واحد سازمانی بصورتی غیر از شرکت و برای مقاصد غیرتجارتی و غیرانتفاعی توسط یک یا چند موسسه و نهاد عمومی غیردولتی تأسیس و اداره شود و به نحوی مالکیت آن متعلق به یک یا چند موسسه یا نهاد عمومی غیر‌دولتی باشد، نیز بعنوان یکی از نهادها و موسسات فهرست این ماده در نظر گرفته می­شود.

تبصره 2- دبیرخانه کارگروه می‌تواند در احراز این ماده، صرفا سهامداران لایه اول را مد نظر قرار دهد.

تبصره 3- دبیرخانه کارگروه می‌تواند به منظور شناسایی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» موضوع این ماده (از جمله بانک‌ها)، به اسامی شرکت­ها، موسسات و نهادهای مندرج در پیوست بودجه سنواتی هر سال، اکتفا نماید.

 ماده 2- با عنایت به رویکرد کلی قانون مبنی بر حمایت از شرکتهای خصوصی، و با توجه به مفاد ماده (2) قانون اصلاح مواد (۱)، (۶) و(7) از قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی (مصوب سال 1393)، به شرکتهایی که مجموع حداقل (40) درصد مالکیت مستقیم و غیرمستقیم سهام و کرسی مدیریتی (سهم در هیأت مدیره) آن‌ها متعلق به اشخاص حقوقی ذیل باشد، در صورت احراز همه معیارهای این آیین‌نامه، معافیت مالیاتی تعلق نخواهد گرفت و بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می‌شوند:

1- سازمان‌ها و نهادهای عمومی غیردولتی اشاره شده در ماده (1) این پیوست، 2- اشخاص حقوقی که مدیر آن از سوی مجموعه‌های حاکمیتی و دولتی تعیین می‌شود، 3- نهادها و سازمان‌های وقفی و بقاع متبرکه، 4- کلیه صندوق‌های بازنشستگی اعم از کشوری و لشکری و بنیاد‌های تعاون و صندوقهای ذخیره کارکنان، نظیر صندوق‌های بازنشستگی وابسته به دستگاههای اجرائی و وابسته به دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، 5- نهادهای انقلاب اسلامی، 6- شرکتهای سرمایه گذاری عدالت استانی، 7- شرکتهای سرمایه گذاری متعلق به بانکهای دولتی، 8- سازمان‌ها و موسسات خیریه کشور، 9- نهادهای نظامی و انتظامی کشور.

 

پیوست (4): دستورالعمل بررسی سوء سابقه شرکت‌ها

 ماده1- شرکت‌هایی که سوء سابقه و تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته‌اند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، از شمول بررسی در قالب این آیین­نامه خارج می‌باشند و اعضای کارگروه، مشخصات شرکت‌هایی را که در تعامل با آنها از انجام تکالیف قانونی و تعهدات خودداری کرده‌اند، در اختیار کارگروه قرار می‌دهند.

تبصره: صندوق نوآوری و شکوفایی از طریق اخذ اطلاعات از سایر نهادهای مالی، سابقه مالی شرکت‌های دارای سوء سابقه را استخراج و در اختیار کارگروه قرار می‌دهد.

ماده 2- در صورت تشخیص کارگروه، دبیرخانه کارگروه می‌تواند از سایر مراجع ذیربط نیز استعلام‌های لازم را دریافت دارد. دبیرخانه کارگروه می‌تواند برای این منظور از کارگزار یا کارگزاران معتمد و صاحب صلاحیت استفاده نماید.

ماده 3- در صورت اعتراض شرکت‌ها، دبیرخانه کارگروه بررسی و تصمیم‌گیری نهایی را انجام خواهد داد.

ماده 4- تاییدیه شرکت‌های دانش‌بنیان که تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته باشند (تسهیلات مالی و حمایت‌ها)، لغو می‌شود.

 


[1] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

[2] در مورد کالاها یا خدماتی که دارای شرط سطح فناوری در بند 1-1 ماده (1) هستند، طراحی انجام شده باید دارای پیچیدگی فنی باشد. همچنین در مورد تجهیزات بزرگ، ترکیبی از موارد الف، ب و ج نیز مورد قبول است.

[3] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

 [4] مناطق کمتر برخوردار، شامل استان­هایی است که براساس آمار مرکز آمار ایران، جزو 10 استان با کمترین تولید سرانه (بدون نفت) کشور، باشند. شهرهای کمتر ‌برخوردار دیگر، به تشخیص کارگروه به این مناطق اضافه می‌شوند. بر اساس آخرین آمار مرکز آمار ایران، این 10 استان عبارتند از: سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، کردستان، آذربایجان غربی، لرستان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، چهارمحال و بختیاری و ایلام.

منبع سایت : آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

  • 1403/07/30 - 08:13
  • - تعداد بازدید: 38
  • - تعداد بازدیدکننده: 37
  • زمان مطالعه : 17 دقیقه
هفته سلامت بانوان

بیماری های سیستمیک و ناباروری

هفته سلامت بانوان گرامی باد:(24مهرماه لغایت30مهرماه1403)

 

بیماری‌های سیستمیک و ناباروری

مقدمه:

باروری ممکن است تحت تاثیر علل هورمونی،   انجام جراحی،   عوامل محیطی و حتی شیوه زندگی قرار گیرد. از جمله عواملی که ممکن است شانس ناباروری را در بین زنان و مردان افزایش دهند، ابتلا یک یا هر دوی آن‌ها به برخی بیماری‌ها است. برخی بیماری‌های مهمتر در خصوص ناباروری عبارتند از:

  • اختلالات تیرویید
  • دیابت
  • سرطان و درمان‌ آن (رادیوتراپی و شیمی‌ درمانی)
  • لوپوس
  • فشارخون
  • عفونت‌های ادراری تناسلی: از قبیل زگیل تناسلی (HPV)، ویروس نقص اکتسابی سیستم ایمنی (HIV) و…
  • کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی: نظیر کمبود ویتامین D

اختلالات تیرویید

- پرکاری تیروئید وضعیتی است که در آن غده تیروئید هورمون اضافی تولید می‌کند، که می‌تواند باعث ناباروری در زنان و مردان شود.

در زنان پرکاری تیروئید، می‌تواند چرخه قاعدگی را مختل کند و به  قاعدگی های  نامنظم یا حتی عدم قاعدگی  منجر شود که باردار شدن را دشوار یا غیرممکن می  کند. علاوه بر این، پرکاری تیروئید می‌تواند منجر به افزایش خطر سقط جنین یا زایمان زودرس شود.

در مردان پرکاری تیروئید، می‌ تواند بر کیفیت و کمیت اسپرم تأثیر گذاشته، منجر به ناباروری گردد. مطالعات نشان می‌دهد  : مردان مبتلا به پرکاری تیروئید سطوح پایین‌ تری از تستوسترون (هورمون جنسی مردان) دارند، که می‌ تواند بر تولید اسپرم، تحرک و تعداد اسپرم تأثیر منفی بگذارد و بارداری را دشوارتر کند.

در حالی که پرکاری تیروئید با ناباروری مرتبط است، مهم است که توجه داشته باشیم که درمان و مدیریت مناسب اغلب می‌تواند نتایج باروری را بهبود بخشد. داروهایی مانند داروهای ضد تیروئید یا ید رادیواکتیو می‌توانند به عادی سازی سطح هورمون تیروئید و بهبود منظم قاعدگی در زنان کمک کنند. برای زنان مبتلا به پرکاری تیروئید که در تلاش برای باردار شدن هستند، دریافت درمان و نظارت مناسب از سوی ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی برای افزایش شانس بارداری موفق و سالم بسیار مهم است. در مردان، درمان پرکاری تیروئید می‌تواند به بازیابی تولید و عملکرد طبیعی اسپرم کمک کند.

- کم کاری تیروئید وضعیتی است که  بدن قادر به تولید مقادیر کافی هورمون تیروئید نیست. مردان و زنانی که   مبتلا به کم کاری تیروئید هستند، در مقایسه با سایر افراد بیشتر در معرض ناباروری می‌باشند.

اثرات کم کاری تیروئید بر باروری فراگیر است و می‌تواند بر همه چیز از تخمک گذاری و تولید اسپرم گرفته تا موفقیت روش‌های لقاح آزمایشگاهیIVF) ) تاثیر بگذارد.

در زنان هورمون‌های تیروئید نقش مهمی در تنظیم چرخه قاعدگی و تضمین تخمک گذاری مناسب دارند. کم کاری تیروئید می‌تواند باعث تغییراتی در مخاط دهانه رحم زنان شود و رسیدن اسپرم به تخمک و لقاح آن را دشوارتر کند. این تغییرات موجب دشوارتر شدن بارداری در افراد مبتلا می‌شود. زنان مبتلا به کم‌ کاری تیروئید در مقایسه با زنان با عملکرد طبیعی تیروئید، با احتمال بیشتری شکست لانه‌ گزینی را تجربه می‌ کنند و میزان بارداری کمتری دارند.

در مردان غده تیروئید به تولید تستوسترون (هورمون جنسی مردان) و   تولید اسپرم کمک می‌کند. یکی از مشکلات کم کاری تیروئید، برهم زدن تعادل هورمون‌ها در بدن مردان است.

در نهایت، کم کاری تیروئید همچنین می‌تواند بر میزان موفقیت روش‌های درمان ناباروری مانند لقاح آزمایشگاهیIVF) )   تأثیر منفی بگذارد. بنابراین رسیدگی و کنترل سطح هورمون تیروئید ممکن است عامل مهمی در موفقیت درمان‌های ناباروری برای افراد مبتلا به کم کاری تیروئید باشد.

دیابت

شواهد بسیاری از تاثیر بین دیابت و ناباروری در مردان و زنان وجود دارد.

در زنان دیابت با ایجاد چرخه‌های قاعدگی نامنظم، اختلال در تخمک گذاری و افزایش خطر سقط جنین منجر به ناباروری می‌شود. همچنین عدم کنترل قند خون با افزایش خطر ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) مرتبط است که می‌تواند ناباروری را تشدید کند. . به طور کلی، تأثیر دیابت بر باروری زنان قابل توجه است و برای زنان دیابتی مهم است که در دوران بارداری نیز درمان مناسب و نظارت منظم بر سطح قند خون خود داشته باشند تا خطر دیابت بر پیامدهای نامطلوب بارداری به حداقل برسد.

در مردان دیابت با تأثیر بر کیفیت و کمیت اسپرم می‌تواند منجر به ناباروری شود. مطالعات نشان داده است که مردان دیابتی در مقایسه با مردان غیر دیابتی تعداد اسپرم کمتر و شیوع بیشتری از ناهنجاری‌های اسپرم را تجربه می‌کنند. علاوه بر این، دیابت می‌تواند باعث آسیب به اعصابی شود که نعوظ را کنترل می‌کنند و می‌تواند منجر به اختلال نعوظ شود و باروری مردان را شدیداً آسیب بزند.

با دستیابی به کنترل خوب قند خون، افراد دیابتی می‌توانند تاثیر بیماری خود را بر سلامت باروری به حداقل برسانند و شانس باروری خود را افزایش دهند.

 

سرطان و درمان آن

در مردان هنگامی که اندام تولیدمثل بر اثر سرطان‌ها مانند  سرطان پروستات، مثانه یا بیضه دچار آسیب می‌شود، تولید اسپرم  غیرطبیعی شده و فرد با  ناتوانی در باروری رو به رو می‌شود. هرگونه تغییر در عملکرد یک عضو یا تغییر در هورمونی که برای رشد اسپرم لازم است رخ دهد، عمل تولید مثل را با مشکل مواجه می‌کند.

برخی از  سرطان‌های دیگر  در مردان می‌تواند قدرت باروری را از بین ببرد یا با اختلال مواجه کند، این سرطان‌ها مانند  سرطان روده بزرگ  و غدد لنفاوی می‌تواند به عصب‌ها آسیب وارد کند و فرد با مشکل نعوظ یا انزال مواجه شود. هنگامی که اعصاب را تحت تأثیر قرار می‌دهند، ممکن است مایع منی تولید شود ولی در حالت ارگاسم از آلت تناسلی بیرون نمی‌آید. در عوض می‌تواند به  داخل مثانه  به عقب جریان پیدا کند که  انزال رتروگراد (پسگرد)   نامیده می‌شود. در انزال رتروگراد، ممکن است ناباروری ایجاد شود.

در زنان مهم‌ ترین سرطان‌ های اثر گذار بر تولیدمثل، سرطان تخمدان، رحم و دهانه رحم است، این بیماری‌ ها می‌ توانند بر تولیدمثل و کیفیت آن در زنان اختلالاتی وارد کنند. اما مهم‌ ترین عامل سرطان‌ هایی است که تخمدان را درگیر می‌ کنند؛ چراکه تخمدان عامل تخمک‌ گذاری است. متاسفانه بیشترین میزان بروز سرطان‌ های تخمدان در سنین باروری ایجاد می‌ شود و مجبور به خروج تخمدان یا مداخلات درمانی می‌ شوند که می‌ تواند منجر به تغییر در روند باروری شود.

سرطان‌ های اثرگذار بر سیستم باروری بر دو نوع مستقیم و غیر مستقیم تقسیم بندی می‌ شوند، گاهی علاوه بر درگیری اعضای تولید مثل به سرطان، اعضای مجاور دستگاه تولیدمثل در لگن و شکم مانند مثانه، کبد، مجاری صفراوی و روده نیز به سرطان مبتلا می‌ شوند که این ابتلا هم می‌ تواند به دلیل مجاورت فیزیکی با گسترش یافتن  بر دستگاه تولیدمثل اثرگذار باشد که در نهایت می‌ تواند منجر به از بین رفتن تخمک‌ ها و بروز مشکل در محل نگهداری جنین یا رحم شوند.

اثر در مان سرطان بر باروری

  •   جراحی: اگر عمل جراحی تومور در نزدیکی  آلت تناسلی،   بیضه،   مثانه  یا  روده بزرگ  صورت بگیرد، ممکن است جراحی روی باروری یک مرد تأثیر منفی بگذارد.   تا زمانی که مرد بیضه سالم داشته باشد، عمل ساخت اسپرم به خوبی انجام می‌شود اما با برداشتن  بیضه قدرت باروری به خوبی صورت نمی‌پذیرد.
  • پرتو درمانی: در پرتو درمانی از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. در این درمان پرتوها به طور مستقیم به  بیضه ها  و یا  مناطقی از لگن  تابیده می‌شود. پرتو درمانی با دوز‌های بالا روی سلول‌های بنیادی تولید کننده اسپرم و تخمک اثر می‌گذارد و در نتیجه برای قدرت باروری مردان و زنان مشکل به وجود می‌آید.  
  • شیمی درمانی: در  دوران بلوغ  بیضه‌ها شروع به تولید اسپرم می‌کنند و به طور معمول یک مرد در تمام عمر خود قادر به  تولید اسپرم  می باشد. با این حال،   داروهای شیمی درمانی  که در دوران کودکی فرد مبتلا به سرطان داده می‌شود می‌توانند به بیضه‌ها آسیب رسانده و بر توانایی تولید اسپرم تأثیر بگذارد. در مجموع انواع داروهای شیمی درمانی می‌تواند بر روی تولید اسپرم اثرگذار باشد. شیمی درمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی صورت می‌گیرد و از آنجایی که سلول‌های اسپرم به  سرعت تقسیم  می شوند،   هدف آسانی  برای داروهای شیمی درمانی هستند. ناباروری دائمی در صورتی حاصل می‌شود که تمام سلول‌های نابالغ در بیضه‌ها برای ساخت اسپرم جدید تقسیم شوند. هنگامی که  بیضه‌ها آسیب  می بینند دیگر قادر به تولید اسپرم‌های بالغ نخواهند بود. بعد از  شیمی درمانی  ممکن است تولید اسپرم کند یا به طور کلی متوقف شود. ممکن است  بازگشت اسپرم  سال‌ها طول بکشد یا بعضی اوقات  هرگز بازگشتی  وجود نداشته باشد.

 

لوپوس:

لوپوس یک بیماری ایمنی است که سیستم ایمنی بدن به طور نادرست به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کند. این بیماری می‌تواند تأثیرات جدی بر روی سیستم تناسلی داشته باشد و باعث ناباروری در زنان و مردان شود.

در زنان، لوپوس می‌تواند عوامل متعددی را که باعث ناباروری می‌شوند، شامل تخریب بافت‌های تخمدان، تغییرات در ساختار رحم و لوله‌های فالوپی، تغییرات در هورمون‌ها ایجاد کند. همچنین، در صورت وجود لوپوس در زنان باردار، خطر سقط و زایمان زودرس نیز بالا می‌رود.

در مردان، لوپوس می‌تواند باعث اختلال در تولید اسپرم شده و منجر به ناباروری گردد.

به طور کلی، در صورتی که لوپوس در زنان و مردان تشخیص داده شود و علائم ناباروری وجود داشته باشد، باید به یک متخصص ناباروری مراجعه کرد تا علت اصلی ناباروری تشخیص داده شود و درمان مناسبی صورت گیرد. همچنین، مراقبت‌های پزشکی منظم و کنترل بیماری لوپوس نیز می‌تواند به کاهش خطر ناباروری کمک کند.

فشارخون:

زنان و مردانی که فشارخون بالا دارند ممکن است با مشکلات ناباروری روبرو شوند. این ارتباط می‌تواند به دلیل تأثیرات منفی فشار خون بر سیستم عروقی و عملکرد ارگان‌های تناسلی باشد.

فشارخون بالا می‌تواند منجر به تغییرات در عروق کوچک و بزرگ شده و باعث کاهش جریان خون به ارگان‌های تناسلی شود. این مسئله می‌تواند منجر به کاهش تولید اسپرم در مردان و تخریب بافت‌های تخمدان در زنان شود. همچنین، فشارخون بالا می‌تواند باعث کاهش جریان خون به رحم و لوله‌های فالوپی شود که می‌تواند به مشکلات ناباروری در زنان منجر شود.

علاوه بر این، بالا بودن فشارخون می‌تواند باعث اختلال در تنظیم هورمون‌های مربوط به تولید تخمک و اسپرم شود. هورمون‌هاییمانند استروژن (هورمون زنانه) و تستوسترون (هورمون مردانه)   که برای عملکرد صحیح تناسلی ضروری هستند، ممکن است در افراد با فشارخون بالا تغییر کنند و باعث مشکلات ناباروری شوند.

به طور کلی، کاهش فشارخون به طریق مناسب و کنترل فشارخون برای افرادی که مشکلات ناباروری دارند، می‌تواند افزایش احتمال باروری را به همراه داشته باشد. بنابراین، افرادی که با مشکلات ناباروری روبرو هستند باید با پزشک خود در مورد کنترل فشارخون و راه‌های بهبود باروری خود صحبت کنند.

 

عفونت‌های ادراری و تناسلی

در زنان و مردان این عفونتها منجر به ناباروری می‌شود. باکتری‌ها در مردان با اثر بر مجاری ادراری و پروستات ممکن است بر تعداد، تحرک و شکل اسپرم‌ها اثر گذاشته و یا باعث به هم چسبیدن (آگلوتیناسیون) آنها شود. عفونت‌های ادراری تناسلی علت بروز ۱۵ درصد ناباروری‌های مردان است.

خانم‌ ها بیش از مردان در معرض ابتلا به عفونت هستند. هر چند عفونت باعث ناباروری می‌ شود اما با پیشگیری از ابتلا به آن می‌ توان تا حدود زیادی از بروز این مشکل پیشگیری کرد. به‌ همین دلیل در این بخش به تأثیر عفونت دستگاه تناسلی بر باروری مردان و زنان و میکرو ارگانیسم‌ های شایعی که باعث بروز عفونت می‌ شوند، اشاره شده تا با افزایش آگاهی از میزان ابتلا به آن و عوارض بعدی‌ اش کاسته شود:

  • ابتلا به سوزاک در زنان با عوارض زیادی همراه است. این میکروب باعث عفونت مجرای ادرار می‌ شود که اگر درمان نشود، عفونت به سایر نقاط دستگاه تناسلی سرایت خواهد کرد. معمولاً در خانم‌ ها این بیماری با علایم کمتری نمایان می‌ شود و همزمان با عفونت مجرای ادرار، دهانه رحم نیز دچار عفونت می‌ شود ولی در مردان سوزش و ترشح چرکی از مجرای ادرار را در پی دارد. در ۲۰-۱۰ درصد خانم‌ هایی که مبتلا به سوزاک هستند، عفونت به طرف داخل رحم، لوله‌ های رحمی و لگن گسترش پیدا می‌ کند و باعث عفونت مناطق فوق و چسبندگی لگنی می‌ شود. گاهی شدت عفونت آنقدر شدید است که باعث تشکیل آبسه می‌ شود. چسبندگی رحم، انسداد لوله‌ های رحمی و عفونت لگنی از علل ناباروری به‌ دلیل ابتلا به سوزاک در زنان هستند.
  •   مایکوپلاسماها در دستگاه تناسلی و منی مردان به وفور یافت می‌ شود و نقش مؤثری در بروز عفونت‌ های غیرسوزاکی در مجرای ادراری مردان دارد. علاوه بر این، باعث افزایش تولید مواد اکسیدان می‌ شود که افزایش آن در مایع منی در درازمدت به کیفیت و کمیت اسپرم آسیب می‌ زند. در واقع از مهم‌ ترین علل بروز ناباروری در مردان، ازدیاد مواد اکسیدانی در مایع منی است.
  • ابتلا به عفونت‌ های کلامیدیایی در هر دو جنس می‌ تواند باعث ناباروری شود، اگرچه تإثیر آن در خانم‌ ها بیش از مردان است. کلامیدیا، شایع‌ ترین عامل بروز عفونت غیرسوزاکی در مجرای ادرار مردان است که می‌ تواند باعث عفونت اپیدیدیم و بیضه شود. به دنبال بروز این مشکل و عفونت لگنی ناباروری ایجاد می‌ شود. عفونت با کلامیدیا باعث تولید آنتی‌ بادی ضداسپرم در بدن می‌ شود که بیشتر به قدرت باروری آسیب می‌ زند. از آنجا که این عفونت در مردان بدون علامت است میکروب به‌ راحتی به خانم‌ ها منتقل می‌ شود. یکی از علل مهم انسداد لوله‌ های رحمی و بارداری خارج رحمی در زنان، عفونت کلامیدیایی است که در خانم‌ های جوان شایع است و با آسیب رساندن به قدرت باروری، از عوامل مهم ناباروری به‌ شمار می‌ رود.
  • ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شایع‌ترین نوع عفونت مقاربتی در مردان و زنان سنین باروری استDNA. این ویروس  می‌تواند بافت پوششی سطح پوستی و مخاطی را آلوده کند و اغلب منجر به ایجاد ضایعات خوش خیم (زگیل یا پاپیلوم) و بدخیمی‌ هایی مانند سرطان دهانه رحم و تا حدی دیگر بدخیمی‌ها از جمله فرج، واژن، مقعد، حلق و دهان و سرطان آلت تناسلی می‌شود.   اکثر عفونت های HPV تحت بالینی هستند و تعداد کمی از آنها علائم خفیف تا متوسط ​​را دارند. مطالعات اخیر نقش احتمالی HPV را در ناباروری مردان نشان می‌ دهد شیوع عفونت HPV در مردان نابارور  بیشتر از مردان بارور است. شواهد زیادی در مورد ارتباط احتمالی بین عفونت اسپرم HPV و ناباروری مردان وجود دارد، که نشان می‌دهد عفونت HPV با کاهش تحرک اسپرم، افزایش تکه تکه شدن DNA اسپرم مرتبط است علاوه بر این، سطوح بالاتری از آنتی بادی‌های ضد اسپرم در مردان آلوده به HPV شناسایی می‌شود.   گزارش شده است که عفونت با HPV بر لقاح تخمک و رشد جنین  تأثیر می‌گذارد و در نهایت بر لانه گزینی جنین در اندومتر تأثیر منفی دارد. علاوه بر این، عفونت HPV در زنان معمولاً با ناباروری فاکتور لوله‌ ای از طریق تحریک پاسخ ایمنی یا تولید سطوح بالای فاکتورهای پیش التهابی همراه است.
  • ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) که غالباً  مردان و زنان سنین باروری را آلوده می‌کند، می‌تواند دوره‌ های قاعدگی بسیار  کوتاه یا چرخه‌ های قاعدگی طولانی که با ناباروری همراه است را به دنبال داشته باشد. این زنان ممکن است در معرض خطر ناباروری ‌ ناشی از آسیب لوله‌ های رحمی نیز باشند.   مطالعات نشان داده است پیشرفت بیماری منجر به کاهش چشمگیر میزان بارداری و تولد زنده شده بود.
  • اوریون توسط یک ویروس که از راه تنفس منتقل می‌شود و به عنوان عامل ایجاد کننده تورم شدید گره‌های لنفاوی به خصوص در زیر فک، شناخته شده است. مردان مبتلا به اوریون، پس از بلوغ از بیضه‌های متورم و درد رنج می‌برند. اگر بیضه دچار عفونت شدید شود ممکن است به دنبال عفونت، تحلیل رفته و کارکرد خود را از دست بدهد. یکی از علل شایع عفونت بیضه ها، بیماری اوریون است. اگر پسر بچه‌ایدچار اوریون شود در یک سوم موارد یکی از بیضه‌ها نیز دچار عفونت اوریونی خواهد شد که متاسفانه حاصل آن از بین رفتن بیضه مبتلا می‌باشد. اگر گرفتاری بیضه‌ها دو طرفه باشد، برای همیشه ناباروری ایجاد می‌شود.

 

کمبود ویتامین D در ناباروری:

ویتامین D، یک ویتامین محلول در چربی است و   یکی از ویتامینهای حیاتی برای بقای انسان است. وجود مقادیر کافی این ویتامین در گردش خون جهت حفظ سلامت استخوان‌ ‌ ها و  بهبود عملکرد سیستم ایمنی ضروری است. ویتامین D در جذب کلسیم، تعادل کلسیم و فسفر و نیز تنظیم تراکم استخوان و رشد و تکامل طبیعی دندان‌ها نقش دارد. علاوه بر آن، وجود این ویتامین برای عملکرد مناسب سیستم تولید مثل زنان و مردان حیاتی است. به بیان دیگر، کمبود ویتامین   Dباعث کاهش قدرت باروری زنان میشود. کمبود ویتامین D در افراد باردار نیز میتواند باعث ایجاد   مشکلاتی  مانند افزایش فشار خون بارداری،   دیابت بارداری،   زایمان زودرس و نیز وزن کم جنین شود.

کمبود ویتامین D در اروپا و خاورمیانه رایج است. بعضی از افراد، مانند افراد دارای اضافه وزن، افرادی با مشکلات گوارش، و افرادی که پوست تیره دارند بیشتر در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند.

سعی کنید مواد غذایی که منبع ویتامین D هستند را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. ویتامین D در تخم مرغ، شیر، جگر گاو، روغن کبد ماهی، میگو، ماهی آزاد و ماهی قزل آلا، مارگارین غنی شده با ویتامین D و شیر سویا غنی شده با ویتامین D وجود دارد.

بسیاری از افراد از طریق مواجهه با نور خورشید و خوردن مواد غذایی حاوی ویتامین D   نیاز بدنشان را تأمین می‌ کنند؛ اما باتوجه به اینکه کمبود ویتامین D در کشور ما بسیار شایع است، توصیه‌هاییبرای مصرف این ویتامین شده است، به این صورت که افراد بالای ۱۲ سال باید ماهانه یک مکمل ۵۰ هزار واحدی مصرف کنند. برای سنین ۲ تا ۱۲ سال مصرف مکمل ۵۰ هزار واحدی به صورت هر دو ماه یکبار توصیه می‌ شود و برای کودکان زیر دو سال هم قطره آ + د مصرف می‌ شود.

 

نکات مهم در باره چگونگی مصرف و عوارض احتمالی ناشی از مصرف بیش از اندازه
  • برای جذب بهتر، مکمل ویتامین D با وعده‎ های اصلی غذا (صبحانه، ناهار یا شام) مصرف شود.
  • دوز توصیه شده فوق، در کلیه افراد بدون عارضه می‌باشد. در صورت بروز علائم مسمومیت شامل یبوست، ضعف، خستگی، خواب آلودگی، سردرد، کاهش اشتها، پرنوشی، خشکی دهان، طعم آهن در دهان، تهوع و استفراغ از ادامه مصرف خودداری کرده و به مرکز بهداشتی درمانی شهری/ خانه بهداشت مراجعه نمایید.
  • حداکثر میزان مجاز مصرف ویتامین D   برای افراد ۹ سال به بالا و مادران باردار، ۱۰۰۰ واحد بین المللی در روز می‌باشد. مصرف  مقادیر بالاتر ویتامین D بدون تجویز پزشک جایز نیست؛ چراکه افزایش سطح آن در خون برای بدن سمی بوده و باعث افزایش جذب کلسیم و سنگ کلیه و حملات قلبی میگردد. در صورت مصرف نادرست و بیش از حد مجاز به صورت اتفاقی یا بروز عوارضی مانند یبوست، ضعف، خستگی، خواب آلودگی، سردرد، کاهش اشتها، پرنوشی، خشکی دهان، طعم آهن در دهان، تهوع و استفراغ   مراجعه به پزشک ضرورت دارد.  
  • افرادی که با تشخیص پزشک دچار کمبود شدید ویتامین D می باشند، فقط توسط پزشک به مدت ۸ هفته و هر هفته یک عدد مکمل ۵۰ هزارواحدی ویتامین D تجویز می‌شود. پس از رفع کمبود، مکمل یاری ماهانه ۵۰ هزارواحدی ویتامین D برای پیشگیری از کمبود توصیه میشود.

 

 

تهیه کننده: لیلا صادقیان

کارشناس برنامه جوانی جمعیت و سلامت باروری شبکه بهداشت و درمان شهرستان فردیس

  • گروه خبری :
  • کد خبر : 335566
کلمات کلیدی
ادمین شبکه بهداشت فردیس
خبرنگار

ادمین شبکه بهداشت فردیس

نظرات

0 نظر برای این مطلب وجود دارد

نظر دهید

تغییر اندازه فونت:

تغییر فاصله بین کلمات:

تغییر فاصله بین خطوط:

تغییر نوع موس:

تغییر نوع موس:

تغییر رنگ ها:

رنگ اصلی:

رنگ دوم:

رنگ سوم: