شبکه بهداشت و درمان فردیس

معرفی واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریهای شهرستان فردیس

گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریها یکی از گروههای کارشناسی تخصصی مرکز بهداشت شهرستان است که در زمینه چگونگی الگوی توزیع بیماریهای شایع شهرستان از نظر اتیولوژی ، توزیع مکانی ، توزیع زمانی، توزیع انسانی و عوامل موثر در آن بررسی و مطالعه نموده و بدینوسیله جایگاه اپیدمیولوژیک آنها را در چارچوب قیاس منطقه ای و ناحیه ای از نظر اسپورادیک ، آندمیک ، طغیان ( Out Break ) و اپیدمیک بودن تعیین و تبیین می نماید و بر این اساس تدابیر و تمهیدات پیشگیرانه و کنترلی متناسب با مشورت با استان، اتخاذ و عملی می نماید تا بتواند بعنوان عضوی از ساختار اجرایی مرکز بهداشت بعنوان یک ارگان سازمانی مسئول در قبال سلامت آحاد جامعه هماهنگ و همپا با سایر اعضاء و دیگر بخشهای موثر در بهداشت و با بهره گیری از توان تخصصی خود در تحقق اهداف بهداشتی کشور به نحو شایسته ای ایفای نقش کند .

این گروه از دو واحد  پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر و غیرواگیر تشکیل شده است. مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر و مرکز مشاوره  تالاسمی نیز به ترتیب وابسته به واحدهای واگیر و غیرواگیر می باشد.

اهداف کلی واحد شامل  :

1. برقراری نظام مراقبت بیماری ها

2. ارتقائ سطح آگاهی عموم و پرسنل در خصوص عوامل خطر و بیماری ها

3. ارتقاء سلامت جمعیت تحت پوشش از طریق پیشگیری ، کنترل ، بیماریابی ، درمان، حذف و ریشه کنی بیماری های نظام مراقبت

4. پیشگیری اولیه از بیماریهای واگیر و غیر واگیر

5. کاهش بروز و شیوع بیماریهای واگیروغیر واگیر

6. کاهش معلولیت، نا توانی و مرگ و میر ناشی از بیماریهای واگیر و غیر واگیر

7. جلب مشارکت ارگان ها و سازمان های مرتبط در جهت کنترل بیماری های واگیر و غیرواگیر

 واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر:

  قدمت مبارزه با بیماریها در نظام بهداشت و درمان کشور سابقه دیرینه دارد و شاید بتوان گفت همزاد است با آغاز خدمات بهداشتی درمانی در کشور در ایامی که نظام شبکه ها به صورت کنونی شکل نگرفته بود و گسترش خدمات بهداشتی درمانی اولیه فراگیر نشده بود و بسیاری از اقوام و قبایل ، روستانشینان و آنان که دور از مراکز بسر می بردند همچنان در جریان اپیدمی ها و همه گیریهای غیرقابل کنترل تن به مرگ و معلولیت و بیماری می دادند .

     در آن زمان که پذیرش خدمات از سوی جوامع به سختی صورت می گرفت و بعضا مامورین بهداشتی به اجبار خدمت مورد نظر را به جامعه القاء می کردند و در آن ایام که پایه و اساس ایمنسازی گروههای در معرض خطر شکل گرفته بود علی رغم کافی نبودن مشارکتهای مردمی ، اعتبارات تخصیصی ، امکانات و نیروی انسانی تلاش های شبانه روزی و ایثار و از خودگذشتگی قشری از کادر بهداشتی درمانی موجب گردید روز به روز دامن اپیدمی ها برچیده شود و باعث شد اساس ایمن سازی آنگونه پایه ریزی شود که دیگر تهدید سلامت کودکان به حداقل برسد و تلاش و پیگیری آنان ره آوردی بدنبال داشت که همان سلامت جامعه و مردم و برخورداری از حقوق مسلم فردی و اجتماعی بود . گرچه امروز اثری از هجوم نابهنگام بیماریهای واگیر و انتشار آن به چشم نمی خورد و گرچه توفیقات غیرقابل انکاری در آن زمینه حاصل شده ولی گویا صورت مسئله تغییر پیدا کرده و علل مرگ و میر بصورت دیگری نمایان میشود .

  شیوه های زندگی تغییر یافته و مشکلاتی ناشی از به اصطلاح پیشرفت جامعه و ماشینی شدن حیات بشری همچنان سلامت جوامع را تهدید و به مخاطره می اندازد و این میطلبد تا مسئولیت بیشتری را پذیرا باشیم و ضمن حفظ و حراست از دستاوردهای حاصله در حیطه ای گام برداریم که چندان ساده بنظر نمی رسد . میزان مخاطرات را به گونه ای بایستی کاهش دهیم آنگونه شایسته مردم قدرشناس میهن عزیزمان هست .

بیماری های مشمول گزارش فوری( تلفنی)

· فلج شل حاد                                  

· دیفتری                                          

· سرخک                                        

· سرخجه                                          

· مننژیت                                              

· مالاریا                                              

· وبا ( التور)                                       

· سندرم سرخجه مادرزادی

· کزاز نوزادان       

· عوارض  ایمن سازی

· بوتولیسم

· حیوان گزیدگی

· سیاه زخم تنفسی

· سایر بیماری های فوری شامل: بیماری های بثوری خونریزی دهنده (CCHF  ) طاعون، تیفوس، تب زرد، کم کاری تیروئید نوزادان، آنفلوانزای پرندگان، هرگونه افزایش ناگهانی کلیه بیماری ها

  از مهمترین فعالیت های واحد پیشگیری و مبارزه با بیماری ها واکسیناسیون کودکان و زنان باردار است.که علاوه بر تامین و  برآورد نیاز واکسن شهرستان ، نظارت بر حسن اجرای برنامه واکسیناسیون نیز به عهده این واحد می باشد.

شرح وظایف کارشناس واکسیناسیون و زنجیره سرما و جدول پوشش واکسن به شرح ذیل می باشد:

* کنترل زنجیره سرد

* برآورد نیاز واکسن شهرستان بصورت ماهانه و اعلام به معاونت بهداشتی.

* توزیع واکسن جهت مراکز خدمات جامع سلامت و پایگاه های تحت پوشش

* مدیریت اجرای طرح پولیو و نظارت بر اجرای بهینه طرح و ارسال آمار روزانه به معاونت بهداشتی

* ارسال آمار واکسیناسیون بطور ماهیانه به معاونت بهداشتی

* تهیه و ارسال پوشش واکسیناسیون به صورت سه ماهه . شش ماهه . نه ماهه و سالانه

* آموزش به پرسنل مربوطه

* ثبت کلیه موارد عوارض ناخواسته متعاقب ایمنسازی و گزارش فوری و ماهیانه به معاونت بهداشتی

* معاینه موارد ارجاع شده توسط پزشک مسئول و بررسی علت عارضه

بیماری ها و علائم اختصاری واکسنهای برنامه گسترش ایمن سازی
بیماری	نام واکسن	علائم اختصاری
سل	ب.ث.ژ	BCG
دیفتری،کزاز،سیاه سرفه	سه گانه (ثلاث)	DTP
دیفتری ،کزاز	دوگانه خردسال	DT
	دوگانه بزرگسال	Td
فلج اطفال	پولیو خوراکی	OPV
	پولیو تزریقی	IPV
سرخک،سرخچه،اوریون	سرخک،سرخچه،اوریون	MMR
کزاز	توکسوئید کزاز	TT
هپاتیت B	هپاتیت B	Hep.B

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  برنامه ایمنسازی کودکان با توجه به شرایط اپیدمیولوژیکی کشور:

سن	نوع واکسن	توضیحات
بدو تولد	ب.ث.ژ-فلج اطفال-هپاتیت B	درکودکان زیر یکسال مقدار واکسن (ب.ث.ژ)05/0میلی لیتر معادل نصف در بالغین است
2 ماهگی	پنج گانه-فلج اطفال
4 ماهگی	پنج گانه-فلج اطفال
6 ماهگی	پنج گانه-فلج اطفال
12 ماهگی	MMR	این واکسن شامل واکسنهای سرخک،سرخچه،اوریون می باشد
18 ماهگی	سه گانه-فلج اطفال- MMR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   اهم فعالیت های واحد پیشگیری و مبارزه با بیماری های واگیر:

1.   تعیین بیماریهای بومی منطقه و تعیین اولویت ها جهت تهیه برنامه عملیاتی

2. تجزیه و تحلیل وضعیت موجود و تدوین برنامه جامع عملیاتی بیماری های واگیر با توجه به اولویت آنها در شهرستان و نظارت بر روند اجرای آن.

3. دریافت، ارسال گزارش بیماریهای مشمول گزارش دهی (تلفنی و کتبی) و همچنین پیگیری و بررسی اپیدمیولوژیکی بیماریهای مشمول گزارش دهی

4.  آموزش پرسنل و مراقبین سلامت و عموم مردم در خصوص مراقبت و پیشگیری از بیماریهای واگیر

5.  تامین  واکسن مورد نیاز شهرستان جهت واکسیناسیون گروه های هدف

6.  تهیه و تدارک داروهای اساسی جهت درمان بیماریها

7. بیماریابی Hiv  در گروه های پرخطر و ارجاع بیماران جهت درمان به مرکز مشاوره بیماری های رفتاری

8. نظارت بر عملکرد مرکز مشاوره ویژه زنان آسیب پذیر شهرستان

9. تهیه و تدارک تجهیزات مورد نیاز بیماریابی مراکز و پایگاه ها ازجمله قوطی نمونه گیری خلط، لام مالاریا، محیط نمونه گیری التور و ...

10.  مراقبت ، بیماریابی و واکسیناسیون و .... به افاغنه تحت پوشش

11. اجرای طرح کشوری واکسیناسیون تکمیلی فلج اطفال (پولیو) همه ساله طی دو مرحله و واکسیناسیون کودکان زیر 5 سال اتباع بیگانه

12. نظارت بر عملکرد پایگاه دیده ور آنفلوانزا در سطح شهرستان و گزارشگیری روزانه موارد ILI

13.  انجام هماهنگی درون بخشی با واحدهای ستادی مرکز بهداشت شهرستان جهت ارتقاء نظام مراقبت  بیماری ها

14. کشیک آنکال پرسنل و مسئول واحد طبق برنامه ریزی در کل روزهای سال و کشیک حضوری در ایام تعطیلات نوروزی

15. بررسی موارد طغیان گزارش شده

16. پیگیری درب منزل بیماران

17. ارسال نمونه سرخک، فلج اطفال، بوتولیسم و ...  به آزمایشگاه مرجع دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران

18. بازدید و گزارش گیری بیماری ها از ندامتگاه ها و زندان های تحت پوشش

19.  بازدید و نظارت از مراکز خدمات جامع سلامت و پایگاه های سلامت

20.  بازدید و نظارت و گزارش گیری از بخش خصوصی و مطبها

21. ورود اطلاعات بیماریهای واگیر در پورتال وزارت بهداشت

22. همکاری و هماهنگی با سایر ادارات شهرستان به منظور اقدامات پیشگیری و مراقبت بیماریها

23.  اجرای طرحهای کشوری ابلاغی از معاونت و وزارت بهداشت

24. اجرای مناسبت های بهداشتی براساس زمانبندی مربوطه و ارسال گزارش به معاونت بهداشتی

ازجمله هفته اطلاع رسانی واکسیناسیون، تالاسمی، زئونوز، سل، ایدز  و .....

25. اجرای برنامه های آموزشی جهت پرسنل بخش خصوصی از جمله پزشکان، مسئولین فنی آزمایشگاه ها، مراکز MMT و ....

26. شرکت در جلسات کارگروه سلامت فرمانداری

27.  ارسال آمار هفتگی، ماهیانه، فصلی به معاونت بهداشتی و گزارش عملکرد 6ماهه و

واحد پیشگیری و مبارزه با بیماریهای غیرواگیر

امروزه به علت گسترش روز افزون شهر نشینی، مهاجرت از مناطق روستایی و گرایش مردم به زندگی ماشینی و کنترل قابل قبول بیماریهای عفونی و واگیر و نیز صنعتی شدن جوامع که با تغییرات سبک زندگی همراه بوده در کنار بهبود شاخص های بهداشتی که سبب افزایش میزان امید به زندگی شده است  که همگی باعث شده اند بیماری های غیرواگیر بویژه دیابت ، فشارخون بالا، بیماریهای قلبی – عروقی، سرطانها، سوانح و حوادث، بیماریهای مزمن تنفسی  .... به اصلی ترین معضل بهداشتی پیش روی کشورها بخصوص کشورهای در حال توسعه تبدیل شود.

شش میلیون از کل 38 میلیون مرگ ناشی از بیماری های غیرواگیر در سنین کمتر از 70 سال رخ می دهد و بیش از 80درصد این مرگ ها در کشورهای درحال توسعه اتفاق می افتد. افزایش شیوع بیماری های غیرواگیر و ماهیت مزمن، پیشرونده  و ناتوان کننده آن ها باعث بوجودآمدن مشکلات عدیده ای میشوند و متاسفانه نیروی مولد جوامع را بطور مستقیم در معرض خطر مرگ و میر ، معلولیت و ناتوانی ها قرار می دهند.

درحال حاضر چهار بیماری دیابت، فشارخون بالا، سرطان ها و بیماری های مزمن تنفسی به همراه چهار عامل خطر کم تحرکی، تغذیه ناسالم، مصرف الکل و دخانیات مهمترین علل مرگ و میر ناشی از بیماری های غیرواگیر هستند که احتمال مرگ ناشی از بیماری های غیرواگیر را افزایش می دهد. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت کنترل این بیماری ها  و عوامل زمینه ساز آن ها را به عنوان هدف اصلی برای کاهش 25% مرگ و میر ناشی از بیماری های غیرواگیر تا سال 2025 تعیین کرده است .

       تا چند سال پیش بیماریهای واگیردار بعنوان بزرگترین معضل بهداشتی کشورهای جهان به شمار می‌رفت بطوری که تمام توان بهداشتی کشورها صرف کنترل و پیشگیری از همه‌گیری این بیماریها می‌شد. از چند دهه گذشته با موفقیت‌های بدست آمده در زمینه ارتقای نظام سلامت و تکنولوژی‌های جدید، پیشرفت‌های عمده‌ای در خصوص کنترل بیماریهای واگیردار حاصل شده و پس از طی این مراحل، بیماریهای غیرواگیر در حال حاضر بعنوان مشکل عمده بهداشتی مطرح است.

     بدلیل افزایش روند مرگ و میر ناشی از بیماریهای غیرواگیر به خصوص در کشورهای در حال توسعه، سازمانی جهانی بهداشت، از دو دهه پیش بیماریهای غیرواگیر را جزو اولویت‌های بهداشتی کشورهای در حال توسعه اعلام کرده است. اکنون بیماریهای غیرواگیر علل اصلی مرگ و میر و ناتوانی در جهان می‌باشند و مسئول بیش از 53% بار بیماری ها در سراسر جهان و بیش از  76% کل بار بیماری ها در ایران می باشد .

      افزایش روزافزون شیوع این بیماریها، خسارات اقتصادی هنگفتی را به کشورها تحمیل می‌کند. تغییر شیوه زندگی باعث شده است که برخی از عوامل خطرساز مهم از جمله استعمال دخانیات، عدم فعالیت بدنی مناسب، مصرف ناکافی میوه و سبزیجات و شیر و لبنیات، سوانح و حوادث، باعث افزایش تعداد مبتلایان به فشارخون بالا و چربی و قند خون بالا در جامعه گردد واین خود زنگ خطری است برای افزایش میزان مرگ و میر و ناتوانی‌های ناشی ازبیماریهای غیرواگیر که درحال حاضر گریبانگیرکشورهای درحال توسعه است.

       همانطور که گفته شد دلیل این وضعیت، تغییراتی است که در سالهای گذشته در شیوه زندگی مردم ایجاد شده است و شاید بتوان یکی از علل ایجاد این تغییرات را علاوه بر مقتضیات زندگی کنونی، در آگاهی و نحوه عملکرد مردم دانست. در بسیاری از موارد، عدم آگاهی کافی از عوامل خطرساز و عدم بکارگیری تمهیدات لازم و ضروری باعث شده است تا این عوامل روز به روز افزایش یابند.

 اهم فعالیت های واحد پیشگیری و مبارزه با بیماری های غیرواگیر:

1. تجزیه و تحلیل وضعیت موجود و تدوین برنامه جامع عملیاتی بیماری های غیرواگیر و نظارت بر روند اجرای آن

2. آموزش پرسنل و مراقبین سلامت و عموم مردم در خصوص مراقبت و پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر

3. برنامه ریزی و اجرای برنامه های آموزشی در مناسبت های تعیین شده طبق زمانبندی

ازجمله، تالاسمی، دیابت، فشارخون، سرطان ها ، آسم، پوکی استخوان و ....

     4.  نظارت بر اجرای برنامه غربالگری دیابت و فشارخون و خطرسنجی عوامل خطر بیماری های   غیرواگیر(NCD  ) طبق دستورالعمل کشوری و توزیع کارت های خطرسنجی در بین جمعیت و پیگیری بیماران

5. جمع آوری و تنظیم فرمهای آماری بیماریهای غیر واگیر از کلیه مراکز خدمات جامع سلامت و پایگاه ها و ارسال به معاونت بهداشتی

6. جمع آوری روزانه نمونه های پاشنه پای نوزادان 3 تا 5 روزه در برنامه غربالگری نوزادان و ارسال به آزمایشگاه مرجع

7. نظارت بر اجرای برنامه پیشگیری از بروز بتا تالاسمی ماژور

8. نظارت بر اجرای برنامه شنوایی سنجی نوزادان در مراکز

9. پیگیری زوجین ناقل تالاسمی جهت انجام به موقع مشاوره تنظیم خانواده و ارجاع به آزمایشگاه مراکز پیش از تولد(PND)

10. نظارت بر اجرای طرح غربالگری هیپوتیروئیدی نوزادان

11. نظارت بر اجرای طرح غربالگری فنیل کتونوری نوزادان

12. جمع آوری و ثبت آمار سرطانها از مراکز پاتولوژی منطقه

13. اجرای برنامه پیشگیری از حوادث چهارشنبه آخر سال

14. انجام هماهنگی درون بخشی با واحدهای ستادی مرکز بهداشت شهرستان جهت ارتقاء نظام  مراقبت بیماریهای غیرواگیر

15.  همکاری و هماهنگی با سایر ادارات شهرستان به منظور اقدامات پیشگیری و مراقبت بیماریهای غیرواگیر

16. ارسال آمار  ماهیانه، فصلی به معاونت بهداشتی و گزارش عملکرد 6 ماهه و سالیانه

17. ورود اطلاعات بیماریهای غیر واگیر در پورتال وزارت بهداشت