دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی البرز

شبکه بهداشت و درمان فردیس

emam
جهش تولید با مشارکت مردم
11 شهریور 1405 English
bg

بسمه تعالی

آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

(مصوب کارگروه مورخ 02/11/1400)

 

فصل1: مقدمه و تعاریف

مقدمه:

براساس ماده (3) آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات، مصوب هیئت محترم وزیران به شماره 141602/ت46513هـ مورخ 21/8/91، آیین‌نامه حاضر برای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان به تصویب «کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و نظارت بر اجرا» رسید.

 تعاریف:

1. قانون: قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات

2. شرکت: شرکت یا مؤسسه‌ خصوصی یا تعاونی که تمامی مراحل قانونی ثبت شرکت‌ها را در داخل کشور به اتمام رسانده باشد.

3. کارگروه: کارگروه «ارزیابی و تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان» موضوع ماده (3) آیین‌نامه اجرایی «قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات»

4. شرکت دانش‌بنیان: شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به منظور هم‌افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالاها و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان و بر اساس معیارهای مورد نظر این آیین‌نامه، به تأیید کارگروه می‌رسد.

5. سامانه: درگاه الکترونیکی متمرکزی است که اطلاعات شرکت‌های متقاضی، جهت بررسی در آن وارد می‌شود.

6. کارگزاران: به آن دسته از افراد، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها اطلاق می‌شود که به منظور ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان، توسط دبیرخانه کارگروه انتخاب می‌شوند.

7. نمونه آزمایشگاهی: نمونه اولیه­ای از محصول است که در محیط آزمایشگاهی کارکردهای اصلی محصول نهایی را داشته باشد و شرکت تلاش می­کند با انجام آزمایش­ها و طراحی­های بیشتر، اشکالات آن را برطرف کند، اگرچه ممکن است هنوز محصول نهایی ساخته نشده باشد.

8. فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان: فهرستی که بعنوان محصولات در حوزه فناوری­های برتر و با ارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا، به تصویب کارگروه می‌رسد.

9. کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 و سطح 2: محصولات در فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان (و خارج از آن)، بسته به میزان پیچیدگی فنی و سطح فناوری در آنها، به دو دسته کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 طبقه بندی می‌شوند. کالاها و خدمات با فناوری در سطح 2، مشمول معافیت مالیاتی نمی­شوند.

10. درآمد عملیاتی: درآمد ناشی از فروش کالاها یا خدمات شرکت­ها که در ردیف­های «فروش خالص»، «درآمد ناخالص پیمانکاری/ ارایه خدمات» و «سایر درآمدهای عملیاتی» در صورت سود و زیان اظهارنامه مالیاتی شرکت‌ها، درج می­شود.

 

فصل2 : معیار‌های ارزیابی «شرکت‌ها» و «کالاها و خدمات» دانش‌بنیان

کالاها و خدمات ارایه شده از سوی شرکت متقاضی باید همه معیارهای مندرج در ماده (1) را داشته باشد. همچنین شرکت‌های متقاضی نیز باید معیارهای یکی از مواد (3) تا (6) را احراز نمایند.

 

ماده 1- معیارهای کالاها و خدمات دانش‌بنیان مورد تایید

1-1- سطح فناوری: کالاها و خدمات باید در حوزه فناوری­های بالا یا متوسط به بالا باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه‌ی آزمایشگاهی یا دانش فنی فرآیند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی:

1- به سختی قابل کپی‌برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد.

2- نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه توسط تیم فنی خبره، برای کسب آن باشد.

3- منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده‌ای در محصول شده باشد.

تبصره 1- با توجه به میزان پیچیدگی دانش فنی، کالا یا خدمت حائز معیارهای بند 1-1، بعنوان کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2، طبقه بندی می‌شوند.

تبصره 2- خدمات زیر، بعنوان خدمات دارای معیار بند 1-1، پذیرفته می­شود:

الف- خدمات جانبی «نصب، تعمیر و نگهداری تخصصی» مرتبط با «کالا یا خدمت حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

ب- خدمات ارایه شده با استفاده از «تجهیزات یا فرآیندهای با فناوری در سطح 1، حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

1-2- مرحله تولید: کالاهای ارایه شده،‌ باید در حال تولید بوده یا حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی (با قابلیت بررسی فنی)‌ ساخته شده باشند، همچنین خدمات، باید دارای اسناد فروش باشند.

1-3- طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه: شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه مطابق با پیوست (1)، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف- طراحی زیرسیستم اصلی[1] کالا و خدمت

ب- طراحی یکپارچه‌سازی کالا و خدمت

ج- طراحی فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

ماده 2- معیارهای شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های‌ دانش‌بنیان موضوع این آیین‌نامه شامل دسته­های زیر می‌باشند:

الف- نوپا نوع 1

ب- نوپا نوع 2

ج- تولیدی نوع 1

د- تولیدی نوع 2

 

ماده 3- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 1»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 1» تایید می­شوند.

 

ماده 4- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 2»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 2» تایید می­شوند.

 ماده 5- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 1»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، در صورتی که حداقل (25) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها یا خدمات با فناوری در سطح 1 و حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، بصورت شرکت «تولیدی نوع 1» تایید می­شوند.

 ماده 6- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 2»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، با دارا بودن یکی از شرایط بندهای 6-1 یا 6-2، بصورت شرکت «تولیدی نوع 2» تایید می­شوند:

6-1- شرکت، حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نماید.

6-2- شرکت مجری حداقل یک پروژه «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) باشد، مشروط به اینکه حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه ناشی از بخش‌های حائز همه معیارهای ماده (1) باشد.

تبصره- در مورد شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، لازم است حداقل (3) درصد از این درآمد، ناشی از کالاها، خدمات، فرآیند تولید یا تجهیزات تولید با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 و حائز همه معیارهای ماده (1)، باشد. شرکتهایی که حائز شرایط این تبصره نباشند، براساس پیوست (2) این آیین‌نامه ارزیابی می­شوند.

 

ماده 7- شرکت‌های «مستعد دانش‌بنیان (نوع3)»

شرکتهای مستعدی که حائز معیارهای این آیین‌نامه نباشند ولی در صورت ارائه فرصت و حمایت امکان کسب آنها را داشته باشند، در صورت احراز معیارهای ارزیابی ذکر شده در پیوست (2) این آیین‌نامه، بصورت شرکت مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) تایید می­شوند.

 

ماده 8-  تمامی محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان نوع 2 و مستعد دانش‌بنیان(نوع 3) و نیز محصولات با سطح فناوری 2 در شرکت­های نوع 1، مشمول استفاده از معافیت مالیاتی نمی‌باشند.

تبصره- شرکت­های موضوع این ماده، در صورت احراز شرایط مصوبات کارگروه در مورد اعطای اعتبار مالیاتی به شرکت‌های دانش­بنیان، مشمول دریافت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه می­شوند.

 

ماده 9- ضوابط اجرایی

9-1- شرکت­های ارایه دهنده خدمات تجاری‌سازی، باید دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود باشند. شرکت­های ارایه دهنده خدمات شتابدهی کسب و کار، فضای کار اشتراکی و توسعه‌گری فضای نوآوری، از این قاعده مستثنا هستند. همچنین در مورد شرکت‌های حوزه سرمایه‌گذاری دانش‌بنیان، دارا بودن اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته (حتی بدون درآمد عملیاتی)، کفایت می­نماید.

9-2- شرکتهای وابسته به سازمان­ها و نهادهای دولتی یا عمومی غیردولتی یا شبه دولتی، بسته به میزان مالکیت این سازمان­ها و نهادها در شرکت، عدم تایید یا صرفا بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می­شوند. ارزیابی مالکیت این شرکت­ها، براساس دستورالعمل پیوست (3) این آیین‌نامه انجام می‌شود.

9-3- چنانچه شرکت‌های دانش‌بنیان، متقاضی استفاده از انواع حمایت‌ها برای توسعه محصول جدید دانش‌بنیان باشند، محصول جدید آنها در صورت داشتن قابلیت فنی و برنامه تحقیق و توسعه، بدون ارائه نمونه آزمایشگاهی تایید می­گردد.

9-4- دبیرخانه کارگروه می­تواند کالاها یا خدمات قبلی شرکت­ها -که اکنون شرکت در حال توسعه یا تولید آنها نیست- را  مورد تایید قرار ندهد.

9-5- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت­ها برای استفاده از مزایای قانون، برای شرکت­های نوع 1  و «مستعد دانش‌بنیان» به مدت (2) سال و برای شرکت‌های نوع 2  به مدت (3) سال بوده و تمدید این زمان، منوط به ارزیابی و تایید مجدد شرکت است.

تبصره- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت‌هایی که قبلا تایید شده­اند، تا زمان مشخص شدن نتیجه ارزیابی مجدد تمدید شده و همچنان می‌توانند از مزایای قانون استفاده کنند.

9-6- دبیرخانه کارگروه می­تواند شرکت‌های تایید شده را بر مبنای معیارهای این آیین‌نامه و سایر مصوبات کارگروه، بصورت دوره­ای در کمتر از زمان (2) سال، مورد ارزیابی قرار داده و بعد از مشخص شدن نتیجه ارزیابی، اقدامات لازم برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌ها را به عمل آورد.

9-7- درصورت عدول شرکت از معیارهای مندرج در این آیین‌نامه در هر زمان، آن شرکت امکان استفاده از تسهیلات مورد نظر قانون را از دست خواهد داد و دبیرخانه کارگروه می­تواند اقدامات لازم را برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌هایی که دارای معیارهای این آیین‌نامه نباشند، به عمل آورد.

9-9- پروندة شرکت‌هایی که در عمل به تعهدات خود دارای سابقه سوء هستند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، طبق دستورالعمل پیوست (4) بررسی خواهد شد.

9-10- حمایت‌های مورد نظر قانون، صرفا برای توسعه و تولید کالاها و خدمات دانش‌بنیان تأییدشده خواهد بود.

9-11- شرکت‌های تایید شده، جهت استفاده از هر یک از حمایت‌ها و تسهیلات مد نظر قانون، باید معیارهای خاص مورد نظر برای آن نوع حمایت‌ها و تسهیلات را نیز احراز نمایند.

9-12- حمایت‌هایی که به هر دسته از شرکت‌ها تعلق می‌گیرد، از سوی کارگروه یا سایر مراجع ذی‌صلاح تعیین می‌شود.

9-12- در صورت هرگونه تخلف شرکت در استفاده از حمایت‌های قانون برای مقاصد دیگر، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از این حمایت‌ها، مشمول مجازات‌های موضوع ماده (11) قانون نیز می‌باشد.

9-13- پس از ورود اطلاعات توسط شرکت‌های متقاضی در سامانه، دبیرخانه کارگروه آنها را برای کارگزاران مربوطه ارسال می‌کند. نتایج بررسی کارگزاران، توسط دبیرخانه کارگروه برای تصمیم‌گیری نهایی به کارگروه ارجاع می‌شود.

9-14- شرکت‌های متقاضی موظف به ارایه تعهدنامه دارا بودن نظام­ نامه مالی می­باشند.

9-15- صورت‌های مالی شرکت‌های متقاضی، حسب مورد (بر مبنای مصوبه دبیرخانه کارگروه) باید به تأیید حسابرسان رسمی (موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران) برسد.

9-16- پرونده شرکت‌هایی که برخی از معیارهای این آیین‌نامه را احراز نمی‌کنند در موارد خاص به پیشنهاد اعضای کارگروه یا دبیرخانه کارگروه، در کارگروه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

9-17- دبیرخانه کارگروه می­تواند براساس بند 1-1 ماده (1)، «فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان» را اصلاح و به روز رسانی نماید.

9-18- شرکت­های متقاضی که نسبت به نتیجه ارزیابی اعتراض دارند، لازم است درخواست خود را به همراه دلایل و مستندات لازم، به دبیرخانه کارگروه ارسال نمایند.

این آیین‌نامه در (9) ماده و (5) تبصره در جلسه مورخ 02/11/1400 کارگروه به تصویب رسید و جایگزین نسخه­های قبلی این آیین‌نامه و «شیوه‌نامه معیار‌های کالاها/خدمات دانش‌بنیان برای بررسی کالاها/خدمات در کارگزاران ارزیابی شرکت‌‌های دانش‌بنیان» مصوبه کارگروه مورخ 31/3/93، و «مصوبه ارزیابی شرکتها و موسسات دانش‌بنیان نوع 3» مورخ 11/11/99 و سایر مصوبات مغایر با این آیین‌نامه در کارگروه می‌شود و تمامی نسخه‌های قبلی این آیین­نامه­، شیوه­نامه‌‌ها و مصوبات مذکور، از درجه اعتبار ساقط می­گردد.

 

پیوست (1): معیارهای طراحی مبتنی بر فعالیت‌های تحقیق و توسعه

به منظور احراز شرط بند 1-3 ماده (1) (طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه)، شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی[2]، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف-زیرسیستم اصلی[3] کالا و خدمت

ب- یکپارچه‌سازی کالا و خدمت (فعالیت‌های صرفا مونتاژ، مشمول این بند نیست)

ج- فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

بندهای «الف»، «ب» و «ج»، باید براساس یک یا ترکیبی از روش­های زیر، انجام شده باشد:

1- طراحی داخلی: طراحی صورت­گرفته، مبتنی بر ایده و فعالیت­های تحقیق و توسعه شرکت، انجام شده باشد.

2- مهندسی معکوس: طراحی صورت گرفته، مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه بر روی مهندسی معکوس محصولی که قبلا توسط افراد یا شرکت‌های دیگر تولید شده است، انجام شده باشد.

3- انتقال فناوری به همراه ایجاد تغییرات اساسی: شرکت ابتدا دانش فنی را از طریق انتقال فناوری از مجموعه­های بیرون از شرکت (از طریق خرید لیسانس، کلید در دست، خرید تجهیزات، دریافت آموزش از شرکت‌های دارنده دانش فنی و...) وارد کرده است، و در ادامه با انجام تحقیق و توسعه و طراحی، موفق به ایجاد تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) پیچیده تولید، شده است.

در تمامی موارد 1 تا 3، لازم است شرکت به دانش فنی و منطق طراحی (know-why)، دست یافته و مسلط باشد.

تبصره 1- در صورتی که طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه، توسط افراد اصلی شرکت قبلا در مجموعه دیگری (از جمله دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و سایر شرکت‌ها) یا توسط تیم مشاوران فنی فعلی شرکت، انجام شده باشد و شرکت نیز بر دانش فنی و منطق طراحی (know-why) مسلط باشد، بند 1-3 مورد تایید خواهد بود.

تبصره 2- به منظور حمایت از همکاری­های فناورانه، در صورتی که شرکت دانش فنی محصولی با فناوری در سطح 1 را از طریق انتقال فناوری از مجموعه‌های داخل کشور وارد کرده ولی تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) تولید آن نداده است، در صورت تسلط شرکت بر بخشی از دانش فنی و منطق طراحی (know-why) و دارا بودن سایر شرایط آیین­نامه، محصول می­تواند بعنوان محصول با فناوری در سطح 2، مورد تایید قرار گیرد.

 

پیوست (2): معیارهای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1- مقدمه

به منظور حمایت از شرکت­های مستعدی که در صورت ارائه فرصت و حمایت­های لازم، امکان کسب معیارهای شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان را دارند، نوع جدیدی از شرکت­ها با عنوان شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با شرایط این پیوست ایجاد می­شود.

 

2- تعاریف

آیین­نامه: آیین‌نامه ارزیابی شرکت­ها و موسسات دانش‌بنیان مصوب کارگروه

محصول: شامل کالا یا خدمت است.

 

3- شرکت­های مشمول مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با دارا بودن معیارهای ارزیابی این پیوست به مدت (2) سال تایید می‌شوند. این شرکت­ها شامل گروه‌های زیر می­باشند:

الف- شرکت‌های در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان

ب- شرکت‌هایی که دارای محصول دانش‌بنیان هستند اما همه‌ی تاییدیه‌ها یا آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول را کسب نکرده‌اند

پ- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند

ت- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده

ث- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC)

ج- شرکت‌های با درآمد عملیاتی بالا که نسبت فروش ناشی از محصول دانش‌بنیان به درآمد عملیاتی شرکت، کمتر از (3) درصد است

چ- شرکت­های مستقر در مناطق کمتر برخوردار

ح-شرکتهای فعال در حوزه علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی

خ- شرکتهای فعال در پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری

 

 4- معیار‌های ارزیابی شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1-4- شرکت‌هایی که در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان هستند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-1-4- محصول حائز معیارهای ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-3 آن (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای بند مذکور، بخش‌هایی از دانش فنی پیچیده را کسب کرده و دارای نیروی انسانی متخصص در زمینه محصول باشد.

2-4- شرکت‌های دارای محصول دانش‌بنیان که هنوز تاییدیه‌ها یا سایر آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول خود را دریافت نکرده‌اند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-2-4- محصول مورد نظر حائز بند 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) می‌باشد ولی بندهای 1-1 (شرط سطح فناوری) یا 1-2 (شرط مرحله تولید) ماده مذکور، به علت نقص تاییدیه­ها یا آزمون­های مورد نیاز، قابل احراز نیست.

2-2-4- محصول دارای نتایج آزمون‌های اولیه تاییدکننده محصول از آزمایشگاه‌های معتبر دیگر یا تاییدیه عملکرد از کارفرما باشد.

3-4- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-3-4- محصول مورد نظر حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و قابلیت فنی شرکت برای دستیابی به این محصول، از طریق سنجش دانش فنی شرکت بر روی محصولات فعلی شرکت قابل احراز باشد.

2-3-4- شرکت برنامه‌ای برای تولید محصول دانش­بنیان جدید ارائه نموده و این برنامه به تایید دبیرخانه کارگروه برسد.

4-4- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-4-4- محصول مورد تعمیر، حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و شرکت بر خدمات تعمیرات اساسی آن محصول، تسلط فنی داشته باشد.

2-4-4- شرکت در حال ساخت یکی از ماژول­های اساسی محصول مورد تعمیر باشد و این ماژول حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد.

3-4-4- خدمت تعمیرات اساسی یا محصول مورد تعمیر، به فروش رسیده و توسط شرکت ضمانت/گارانتی شده باشد.

5-4- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) ، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-5-4- طراحی مفهومی، طراحی پایه یا طراحی تفصیلی حداقل یک پروژه اخیر شرکت، حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه باشد.

2-5-4- شرکت حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه مذکور در بند قبل را از محصولات تایید شده شرکت‎های دانش‌بنیان، تامین نموده باشد.

6-4- شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، و کمتر از (3) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها، خدمات، فرآیند تولید با تجهیزات تولید دانش‌بنیان حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-6-4- دارای حداقل یک محصول  حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه بوده و محصول مذکور، برای فروش تولید شده و صرفاً کاربرد داخل شرکت نداشته باشد.

تبصره: در صورتی که شرکت شرط 4-6-1 را احراز نکند، می‌تواند با تاسیس یک شرکت زایشی فعال در زمینه محصول دانش‌بنیان شرکت، مورد ارزیابی قرار گیرد.

7-4- شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آنها در مناطق کمتر برخوردار[4] است، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-7-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-1 آن (شرط سطح فناوری) باشد و بجای بند مذکور، محصول حائز سطح فناوری با یک درجه پیچیدگی فنی کمتر نسبت به سایر محصولات فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

8-4- شرکت‌های فعال در حوزه‌های علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-8-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بندهای 1-1 و 1-3 (شرط سطح فناوری و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) بوده و بجای بندهای مذکور، دارای حداقل یک محصول با یک درجه پیچیدگی کمتر نسبت به فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

2-8-4- شرکت در زمینه محصول مورد اشاره، دارای نیروی انسانی متخصص بوده و ایجاد یا توسعه محصول یا فرآیند یا تجهیزات تولید آن، مبتنی بر دانش شرکت باشد.

9-4- شرکتهایی که محل اصلی فعالیت آنها در پارکها و مراکز رشد علم و فناوری دارای مجوز از وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند، با دارا بودن مجوز فناوری مورد تایید از یکی از وزارتین و شرایط زیر، تایید می‌شوند:

1-9-4- شرکت حائز کلیه معیارهای آیین‌نامه غیر از بندهای 1-2 و 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شروط مرحله تولید و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای این دو بند، دارای یک کالا با نمونه آزمایشگاهی در حال تکمیل (با قابلیت بررسی فنی) بوده و عدم وجود بند 1-3، ناشی از نواقص نمونه آزمایشگاهی باشد.

2-9-4- پارک و مرکز رشد محل استقرار شرکت، دارای نظام ارزیابی مورد تایید کمیته مشترک وزارتین و دبیرخانه کارگروه باشد.

 

5- ضوابط اجرایی

1-5- محصولاتی که شرایط این پیوست را داشته باشند، بعنوان محصولات دانش‌بنیان تایید می­شوند و حمایت‌های مورد نظر این پیوست، صرفا برای توسعه و تولید این محصولات ارایه خواهد شد.

2-5- شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، مشمول حمایت­های بندهای (الف)، (هـ) و (و) ماده (3) قانون (از جمله معافیت‌ مالیاتی و معافیت حق بیمه قراردادها)، تسهیلات سربازی و تسهیلات واگذاری اراضی صنعتی نمی­شوند. بهره‌مندی از سایر حمایت­ها، با رعایت مصوبات کارگروه بلامانع است.

 3-5- دبیرخانه کارگروه می‌تواند شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) را با توجه به معیارهای این پیوست، دسته­بندی نموده و پس از مشخص نمودن ضوابط ارزیابی هر دسته، ارزیابی آن­ها را آغاز نموده و اطلاع­رسانی به نهادهای حمایتی را براساس این دسته­بندی، انجام دهد.

تبصره: شرکت­های حائز معیارهای دانش‌بنیان نوع 1 و 2 آیین­نامه و واجد محصولات دارای شرایط این پیوست، صرفا با معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی می‌توانند از مزایای این پیوست استفاده نمایند.

 

  پیوست (3): شیوه ارزیابی مالکیت شرکت‌ها و موسسات متقاضی

ماده 1- مجموعه‌ی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» و «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی در فهرست این ماده» و همچنین شرکت‌هایی که بیش از (50) درصد از مالکیت آنها متعلق به این دو مجموعه باشد، قابلیت تایید بعنوان شرکت دانش‌بنیان ندارند. براساس ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، فهرست «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی» عبارتند از:

1. شهرداریها و شرکتهای تابعه آنان مادام که بیش از 50 درصد سهام و سرمایه آنها متعلق به شهرداریها باشد، 2. بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، 3. هلال احمر، 4. کمیته امداد امام، 5. بنیاد شهید انقلاب اسلامی، 6. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 7. کمیته ملی المپیک ایران، 8. بنیاد 15 خرداد، 9. سازمان تبلیغات اسلامی، 10. سازمان تأمین اجتماعی، 11. فدراسیونهای ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران ، 12. موسسه ‌های جهاد نصر، جهاد استقلال و جهاد توسعه زیر نظر جهاد سازندگی، 13. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی ، 14. کتابخانه حضرت آیت ‌الله مرعشی نجفی (‌قم)، 15. جهاد دانشگاهی، 16. بنیاد امور بیماریهای خاص، 17. سازمان دانش‌ آموزی جمهوری اسلامی‌ ایران، 18. صندوق بیمه روستاییان و عشایر، 19. صندوق تأمین خسارت‌های بدنی، 20. سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای مسلح (اتکا)، 21. کمیته ملی پارالمپیک جمهوری اسلامی ایران، 22. صندوق نوآوری و شکوفایی، 23. صندوق کارآفرینی امید.

تبصره 1- با استناد به تبصره (1) ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373، در صورتی که واحد سازمانی بصورتی غیر از شرکت و برای مقاصد غیرتجارتی و غیرانتفاعی توسط یک یا چند موسسه و نهاد عمومی غیردولتی تأسیس و اداره شود و به نحوی مالکیت آن متعلق به یک یا چند موسسه یا نهاد عمومی غیر‌دولتی باشد، نیز بعنوان یکی از نهادها و موسسات فهرست این ماده در نظر گرفته می­شود.

تبصره 2- دبیرخانه کارگروه می‌تواند در احراز این ماده، صرفا سهامداران لایه اول را مد نظر قرار دهد.

تبصره 3- دبیرخانه کارگروه می‌تواند به منظور شناسایی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» موضوع این ماده (از جمله بانک‌ها)، به اسامی شرکت­ها، موسسات و نهادهای مندرج در پیوست بودجه سنواتی هر سال، اکتفا نماید.

 ماده 2- با عنایت به رویکرد کلی قانون مبنی بر حمایت از شرکتهای خصوصی، و با توجه به مفاد ماده (2) قانون اصلاح مواد (۱)، (۶) و(7) از قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی (مصوب سال 1393)، به شرکتهایی که مجموع حداقل (40) درصد مالکیت مستقیم و غیرمستقیم سهام و کرسی مدیریتی (سهم در هیأت مدیره) آن‌ها متعلق به اشخاص حقوقی ذیل باشد، در صورت احراز همه معیارهای این آیین‌نامه، معافیت مالیاتی تعلق نخواهد گرفت و بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می‌شوند:

1- سازمان‌ها و نهادهای عمومی غیردولتی اشاره شده در ماده (1) این پیوست، 2- اشخاص حقوقی که مدیر آن از سوی مجموعه‌های حاکمیتی و دولتی تعیین می‌شود، 3- نهادها و سازمان‌های وقفی و بقاع متبرکه، 4- کلیه صندوق‌های بازنشستگی اعم از کشوری و لشکری و بنیاد‌های تعاون و صندوقهای ذخیره کارکنان، نظیر صندوق‌های بازنشستگی وابسته به دستگاههای اجرائی و وابسته به دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، 5- نهادهای انقلاب اسلامی، 6- شرکتهای سرمایه گذاری عدالت استانی، 7- شرکتهای سرمایه گذاری متعلق به بانکهای دولتی، 8- سازمان‌ها و موسسات خیریه کشور، 9- نهادهای نظامی و انتظامی کشور.

 

پیوست (4): دستورالعمل بررسی سوء سابقه شرکت‌ها

 ماده1- شرکت‌هایی که سوء سابقه و تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته‌اند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، از شمول بررسی در قالب این آیین­نامه خارج می‌باشند و اعضای کارگروه، مشخصات شرکت‌هایی را که در تعامل با آنها از انجام تکالیف قانونی و تعهدات خودداری کرده‌اند، در اختیار کارگروه قرار می‌دهند.

تبصره: صندوق نوآوری و شکوفایی از طریق اخذ اطلاعات از سایر نهادهای مالی، سابقه مالی شرکت‌های دارای سوء سابقه را استخراج و در اختیار کارگروه قرار می‌دهد.

ماده 2- در صورت تشخیص کارگروه، دبیرخانه کارگروه می‌تواند از سایر مراجع ذیربط نیز استعلام‌های لازم را دریافت دارد. دبیرخانه کارگروه می‌تواند برای این منظور از کارگزار یا کارگزاران معتمد و صاحب صلاحیت استفاده نماید.

ماده 3- در صورت اعتراض شرکت‌ها، دبیرخانه کارگروه بررسی و تصمیم‌گیری نهایی را انجام خواهد داد.

ماده 4- تاییدیه شرکت‌های دانش‌بنیان که تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته باشند (تسهیلات مالی و حمایت‌ها)، لغو می‌شود.

 


[1] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

[2] در مورد کالاها یا خدماتی که دارای شرط سطح فناوری در بند 1-1 ماده (1) هستند، طراحی انجام شده باید دارای پیچیدگی فنی باشد. همچنین در مورد تجهیزات بزرگ، ترکیبی از موارد الف، ب و ج نیز مورد قبول است.

[3] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

 [4] مناطق کمتر برخوردار، شامل استان­هایی است که براساس آمار مرکز آمار ایران، جزو 10 استان با کمترین تولید سرانه (بدون نفت) کشور، باشند. شهرهای کمتر ‌برخوردار دیگر، به تشخیص کارگروه به این مناطق اضافه می‌شوند. بر اساس آخرین آمار مرکز آمار ایران، این 10 استان عبارتند از: سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، کردستان، آذربایجان غربی، لرستان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، چهارمحال و بختیاری و ایلام.

منبع سایت : آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

  • 1404/07/30 - 08:37
  • - تعداد بازدید: 22
  • - تعداد بازدیدکننده: 22
  • زمان مطالعه : 17 دقیقه

هفته سلامت بانوان/ روز هفتم/سلامت روان در بحران

بحران(Crisis ) به وضعیتی اطلاق می شود که در آن فشارهای روانی یا اجتماعی از ظرفیت معمول مقابله فرد یا خانواده فراتر می رود و منجر به اختلال در عملکرد طبیعی هیجانی، شناختی و رفتاری می شود .کاپلان بحران را وضعیتی گذرا و قابل تغییر تعریف می کند، اما آن را یک فرصت برای رشد یا سقوط نیز می داند.در مواجهه با بحران، بسیاری از افراد ممکن است احساساتی مانند ترس، اضطراب، غم، خشم یا سردرگمی را تجربه کنند، این واکنش‌ها در چنین اتفاقات ناگواری طبیعی هستند، آنچه اهمیت دارد آگاهی نسبت به مدیریت سلامت روان در مواقع بروز بحران و افزایش تاب آوری است. توجه به سلامت روان زنان به‌دلیل نقش‌های چندگانه و موقعیت‌های اجتماعی خاص آنها،  نه‌تنها یک ضرورت فردی بلکه یک مسئولیت اجتماعی است. زنان نقش‌های متعددی را در زندگی ایفا می‌کنند: مادر، همسر، دختر، مراقب، نیروی کار و محور اصلی خانواده. این نقش‌های چندگانه، در زمان‌های بحران (مانند بلایای طبیعی، همه‌گیری‌ها، فشارهای اقتصادی و....) فشار مضاعفی بر سلامت روان آنان وارد می‌کندزنان اغلب اولین پاسخ‌دهندگان و مراقبان در بحران هستند

تاب‌آوری (Resilience): توانایی خم شدن اما نشکستن: تاب‌آوری فراتر از سازگاری است؛ یعنی توانایی عبور از سختی، رشد کردن از دل آن و حفظ سلامت روانی با وجود استرس‌های شدید. زنان اغلب به شکل زیر منبع تاب‌آوری هستند:

  1. امیدواری و معناسازی: زنان اغلب کانون امید در خانواده هستند. آنها با صحبت کردن درباره آینده بهتر، یادآوری خاطرات خوب و پیدا کردن معنا در میان آشوب (مثلاً "ما داریم با هم این بحران را پشت سر می‌گذاریم و قوی‌تر می‌شویم")، به دیگران نیرو می‌بخشند.
  2. تکیه بر شبکه‌های اجتماعی: زنان معمولاً مهارت بالایی در ایجاد و حفظ روابط اجتماعی دارند. این شبکه‌ها (دوستان، فامیل، همسایگان) در بحران به یک منبع حیاتی اطلاعات، حمایت عاطفی و کمک عملی تبدیل می‌شوند.
  3. غریزه مراقبت و بقا: غریزه قوی مراقبت از فرزندان و عزیزان، به زنان نیرویی فوق‌العاده برای مقاومت می‌دهد. این غریزه باعث می‌شود که حتی در سخت‌ترین شرایط، به فکر تأمین امنیت و آسایش دیگران باشند که این خود، به تقویت روحیه خودشان نیز کمک می‌کند.
  4. یادگیری از گذشته:  بسیاری از زنان، به دلیل تجربیات زندگی (چه شخصی، چه تاریخی-فرهنگی)، دارای حافظه تجربی از بحران‌های گذشته هستند. این حافظه به آنان می‌آموزد که "این نیز بگذرد" و راه‌های مقابله را به آنان یادآوری می‌کند.

ما چگونه می‌توانیم از سلامت روان خود محافظت کنیم؟  راهکارهای عملی برای روزهای سخت

۱مراقبت از خود را فراموش نکنید: حتی برای ۱۰ دقیقه در روز، وقتى را فقط به خودتان اختصاص دهید. نفس عمیق، گوش دادن به موسیقی آرامش‌بخش یا یک دوش آب گرم.

۲ارتباطات را حفظ کنید: با دوستان قابل اعتماد، اعضای خانواده یا دوستان در تماس باشید. درباره احساسات خود صحبت کنید. تنها نمانید.

۳مرزهای سالم تعیین کنید: از پذیرش مسئولیت‌های بیش از حد خودداری کنید. "نه" گفتن را یاد بگیرید.

۴اخبار را مدیریت کنید: زمان مصرف اخبار نگران‌کننده را محدود کنید تا از اضطراب اضافی جلوگیری شود.

۵از کمک خواستن نترسید: درخواست کمک از متخصصان (روانشناس، مشاور) نشانه قدرت و هوشیاری است.

طبقه بندی انواع بحران ها

طبیعی: مثل سیل، زلزله، پاندمی. بحران های ناگهانی که همه خانواده را درگیر می کند

تکاملی: مثل بلوغ، تولد فرزند، مهاجرت. بحران هایی در گذارهای زندگی.

 موقعیتی: مثل از دست دادن شغل، ورشکستگی. بحران هایی که نیاز به سازگاری فوری دارند

بین فردی: مثل خیانت، طلاق، خشونت خانگی. بحران های ناشی از روابط متشنج و گسیختگی عاطفی

فرهنگی/ اجتماعی: مثل جنگ، مهاجرت اجباری. دارای تبعات جمعی و بین نسلی.

استرس ناشی از بحران چه نشانه هایی دارد؟

نشانگان استرس در والدین در شرایط بحرانی

نشانه های روان شناختی:

اضطراب، وحشت زدگی، نشخوار ذهنی، خلق افسرده یا تحریک پذیر، خواب پریشان، بیداری مکرر یا کابوس ها، احساس بی کفایتی در نقش والد بودن، ناتوانی در تصمیم گیری یا پیش بینی آینده

نشانه های رفتاری:

پرخاشگری کلامی یا فیزیکی با همسر یا فرزندان ، افزایش مصرف مواد یا وابستگی به قرص های آرام بخش، اجتناب از تماس هیجانی با کودکان (emotional numbing) ،

نشانگان استرس در کودکان:

شب ادراری، کابوس، مکیدن انگشت ( regression)، چسبندگی به والدین، ترس از جدایی، بازی های تکراری یا تروماتیک ،تغییرات ناگهانی در خواب یا تغذیه ، شکایات جسمی بدون منشأ پزشکی( (somatization

چهار روش برای حفظ سلامت روان والدین در زمان بحران

هنگامی که فاجعه‌ای رخ می‌دهد، والدین غالباً آنقدر بر مراقبت از خانواده‌شان متمرکز می‌شوند که زمانی برای رسیدگی به خود یا پردازش شوک و واکنش شان به رویداد نمی‌گذارند. یادآور می‌شویم، بزرگسالان زمانی برای دیگران مفیدتر خواهند بود که ابتدا به خودشان رسیدگی کرده و برای پریشانی خود کمک بگیرند؛ زیرا کودکان ممکن است براساس احساسات و واکنش‌های بزرگترها رفتار کنند. به خاطر خودتان و کودکانتان، مهم است که مراقبت از خود و سلامت روان خود را در اولویت قرار دهید. این کار، هم در کوتاه‌ مدت و هم بلند مدت، به شما کمک می‌کند بهتر با بحران کنار بیایید و حمایت مؤثرتری از فرزندانتان داشته باشید.

مدیریت احساسات: پس از یک رویداد آسیب‌زا، ممکن است طیفی از احساسات مختلف را تجربه کنید که گاه کاملاً و به‌طرزی غیرمنتظره تغییر می‌کند:

  • بی‌حسی، پوچی
  • خشم، بی‌قراری، آشفتگی،
  • غم، اشک‌ریزی.
  • ترس، اضطراب.
  • وحشت، پارانویا.
  • عصبی بودن، خجالت، شرم.
  • احساس گناه، تصور اینکه کاری اشتباه انجام داده‌اید یا دیگری را ناامید کرده‌اید.

واکنش‌های شدید جسمی و روانی ـ که به شوک‌های ثانویه عاطفی شناخته می‌شوند ـ در هر زمانی پس از رویداد می‌توانند رخ دهند؛ چه بلافاصله، چه ساعاتی یا حتی روزهایی بعد.

  • نسبت به وضعیت روانی‌تان صبور باشید. نوسانات خلقی پس از تروما طبیعی است.
  • به خود وقت و فضا بدهید که احساسات خود را بروز دهید.
  • صحبت کنید. زمانی را به گفتگو با بزرگسالانی که شرایط شما را درک می‌کنند اختصاص دهید.
  • توجه داشته باشید دوستان و نزدیکان هرچند منابع خوبی برای حمایت هستند، اما اگر خودشان نیز همان واقعه را تجربه کرده‌اند ممکن است بیش از حد درگیر احساسات باشند. در این صورت بهتر است به گروه‌های حمایتی یا خدمات مشاوره‌ای محلی مراجعه کنید.
  • اگر تا ۲۸ روز بعد از تجربه آسیب‌زا حالتان بهتر نشد و با سازگاری مشکل داشتید، گرفتن کمک از متخصص سلامت روان ضروری است.به جسم خود رسیدگی کنید:

برای بهبود، لازم است هم به جسم و هم به روان خود توجه کنید. ذهن و بدن به هم پیوسته‌اند و با تقویت یکی به دیگری هم کمک می‌شود.

اهمیت حفظ زندگی روزمره: ایجاد ثبات در دنیای بی‌ثبات

     در دوران بحران، بسیاری از جنبه‌های زندگی ما دچار آشفتگی و عدم قطعیت می‌شوند و احساس می‌کنیم کنترل کمی بر شرایط داریم. در چنین وضعیتی، حفظ و ایجاد روتین‌های روزمره، هرچند ساده، می‌تواند مانند یک لنگرگاه امن عمل کرده و به حفظ آرامش در شرایط بحرانی کمک شایانی نماید. روتین‌ها به زندگی ما ساختار می‌دهند و احساس کنترل و پیش‌بینی‌پذیری را به ما بازمی‌گردانند که برای سلامت روان در بحران بسیار ضروری است.

نقش ساختار و پیش‌بینی‌پذیری در کاهش اضطراب:

     مغز انسان به طور طبیعی به دنبال الگوها و پیش‌بینی‌پذیری است. وقتی دنیای بیرون غیرقابل پیش‌بینی می‌شود، ایجاد یک ساختار قابل پیش‌بینی در زندگی روزمره می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند. داشتن یک برنامه مشخص برای بیدار شدن، غذا خوردن، کار کردن، استراحت و خوابیدن، به مغز سیگنال می‌دهد که با وجود آشفتگی‌های بیرونی، هنوز جنبه‌هایی از زندگی تحت کنترل شماست.

اهمیت حفظ الگوی خواب منظم:

     خواب یکی از اولین چیزهایی است که در شرایط استرس‌زا مختل می‌شود، در حالی که برای سلامت روان حیاتی است. تلاش برای خوابیدن و بیدار شدن در ساعات مشخص، حتی در روزهای تعطیل، به تنظیم ساعت بیولوژیک بدن کمک کرده و کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد. خواب کافی و با کیفیت به بهبود خلق‌وخو، تقویت تمرکز و افزایش توانایی ما برای مقابله با استرس کمک می‌کند.

تاثیر تغذیه سالم بر ثبات خلق‌وخو

     در دوران بحران، ممکن است تمایل به مصرف غذاهای ناسالم و آماده افزایش یابد. با این حال، حفظ یک رژیم غذایی سالم و متعادل تاثیر مستقیمی بر ثبات خلق‌وخو و سطح انرژی ما دارد. مصرف منظم وعده‌های غذایی، نوشیدن آب کافی، و گنجاندن میوه‌ها، سبزیجات و پروتئین در رژیم غذایی، به عملکرد بهتر مغز و مدیریت هیجان در بحران کمک می‌کند.

نقش حیاتی فعالیت بدنی منظم در مدیریت استرس در جنگ و بحران

     فعالیت بدنی:

ورزش یکی از قدرتمندترین ابزارها برای مبارزه با اثرات منفی استرس است. ورزش به ترشح اندورفین‌ها (هورمون‌های شادی‌آور) کمک کرده، انرژی سرکوب‌شده ناشی از اضطراب را آزاد می‌کند و به بهبود کیفیت خواب یاری می‌رساند. حتی فعالیت‌های ساده مانند پیاده‌روی روزانه، حرکات کششی در خانه، یا رقصیدن می‌تواند تاثیر بسزایی در مدیریت استرس در جنگ و شرایط بحرانی داشته باشد.

از گرفتن تصمیمات مهم خودداری کنید

 ممکن است وسوسه شوید پس از یک رویداد آسیب زا محل زندگی یا شغل خود را تغییر دهید، اما معمولاً بهتر است در دوره های استرس و   بحران از تصمیم گیری های بزرگ اجتناب کنید.

اگر در انجام کارهای روزمره مشکل یا ناتوانی دارید، با روانشناس، مشاور یا روانپزشک مشورت کنید.

چند توصیه مهم:

  • خرید بیش از نیاز، فقط باعث کمبود مصنوعی، استرس عمومی و ناپایداری اجتماعی می شود.
  • به جای انبار کردن، اقلام ضروری را به اندازه و به موقع تهیه کنید.
  • جاده ها ممکن است شلوغ، ناایمن یا حتی مسدود شوند.
  • سفر بی برنامه شما و خانواده تان را در معرض خطر قرار میدهد.
  • در خانه بمانید، مراقب باشید و اجازه دهید مسیرهای امدادی و مدیریت بحران باز بماند.
  • حضور افراد غیرضروری، عملیات امدادرسانی را مختل کرده و جان دیگران را به خطر می اندازد.
  • دیدن و بازنشر صحنه های خشن یا ناگوار، به روان شما آسیب می زند و باعث اضطراب عمومی می شود.
  • فقط از منابع رسمی خبر بگیرید.
  • شایعه، سلاح پنهان جنگ روانی است، به دام آن نیفتید.
  • فقط اطلاعیه های رسمی را از رسانه های معتبر دنبال کرده و در بازنشر محتوا دقت کنید.
  • خطر جنگ هسته ای را واقعی اما محدود ببینید.
  • انفجار هسته ای نیازمند شرایط پیچیده و خاص است (مقدار زیاد اورانیوم یا پلوتونیوم غنی شده و طراحی مهندسی زنجیره واکنش.)
  • حمله به تأسیسات هسته ای ممکن است باعث نشت مواد رادیواکتیو شود، اما انفجار اتمی ایجاد نمی کند.
  • آلودگی معمولاً در شعاع نزدیک ( ۵ تا ۳۰کیلومتر) خطرناک است، نه در همه مناطق شهری.
  • در صورت هشدار حمله، پناه گیری صحیح داشته باشید.
  • در خانه بمانید. به محض شنیدن هشدار، به اتاقی بدون پنجره یا زیرزمین بروید.
  • درها و پنجره ها را ببندید، درزها را با حوله مرطوب یا نوار چسب بپوشانید.
  • لباس بیرونی را درآورید و دوش بگیرید. ذرات ممکن است روی لباس یا پوست نشسته باشند.
  • تهویه، کولر یا فن های متصل به بیرون را خاموش کنید.
  • اگر از سوی مراجع رسمی اعلام شد، قرص ید مصرف کنید (فقط با دستور رسمی برای جلوگیری از جذب ید رادیواکتیوتوسط بدن.)
  • خانه را برای چند روز آماده نگه دارید.کوله اضطراری خانواده را آماده کنید،
  • حفظ تماس با افراد آسیب پذیر (سالمندان، کودکان، بیماران) و تنها نگذاشتن آن ها
  •  از حضور در مناطق حادثه دیده یا انتشار تصاویر ناگوار خودداری کنید . حضور افراد غیرضروری، عملیات امدادرسانی را مختل کرده و جان دیگران را به خطر می اندازد. دیدن و بازنشر صحنه های خشن یا ناگوار، به روان شما آسیب میزند و باعث اضطراب عمومی میشود.

مراقبت از کودکان:

  • سعی کنید خودتان آرام بمانید: در مواقع اضطراری، کودکان به بزرگسالان نگاه می‌کنند تا بفهمند چگونه باید رفتار کنند. بنابراین یکی از بهترین راه‌ها برای حفظ آرامش کودکان در بحران، این است که خودتان آرامش داشته باشید.
  • نگاه و صدای ما، اولین تکیه گاه آن هاست کودکان بیش از حرف ها، رفتار و احساسات ما را می فهمند. با زبان ساده بگویید:«گاهی در دنیا کشورها اختلاف دارند، اما ما مراقب تو هستیم.»
  •  برنامه روزمره کودک را حفظ کنید خواب، غذا، بازی و حتی خندیدن، پیام «امنیت» به کودک میدهد.
  •  به کودک نقش معنادار بدهید حتی وظایف کوچک مثل روشن کردن چراغ قوه، چیدن کیف اضطراری، آب دادن به گلدان ها به کودک حس کنترل و مشارکت میدهد. .
  • تمرین‌های تنفسی:  روشی قوی برای آرام کردن سیستم عصبی و کاهش اضطراب و استرس هستند.

«تنفس شکمی» یا «تنفس دیافراگمی» تمرینی ساده است که به شما کمک می‌کند اکسیژن را عمیق‌تر وارد ریه‌ها کنید. یک روش سه‌مرحله‌ای ساده که می‌توانید به فرزندتان نیز آموزش دهید:

  • دست خود را روی شکم بگذارید.
  • پنج نفس عمیق بکشید – پنج ثانیه دم و پنج ثانیه بازدم؛ از بینی نفس بکشید و از دهان خارج کنید.
  • توضیح دهید وقتی فرزندتان دم می‌گیرد، شکم خود را مثل بادکنک آرام آرام باد می‌کند و هنگام بازدم، هوا آرام ‌آرام از بادکنک خارج می‌شود.

این کار نه‌تنها به کودکانتان نشان می‌دهد که شما کنترل اوضاع را در دست دارید، بلکه شیوه‌ای مؤثر برای کنارآمدن با موقعیت‌های پراسترس را هم به آن‌ها آموزش می‌دهد.

بحران، با عقل و مهربانی، قابل مدیریت است. پس بیایید:

  • نه بترسیم، نه بی تفاوت باشیم.
  • نه هیجان زده شویم، نه بی برنامه
  • و یادمان باشد : مسئولیت فردی ما، امنیت جمعی را می سازد.

  چالش‌های روانی زنان در بحران

1اضطراب و افسردگی

ناشی از ترس، بی‌ثباتی، از دست دادن عزیزان یا منابع مالی 

علائم: بی‌خوابی، بی‌انگیزگی، گریه‌های مکرر، احساس بی‌ارزشی

2اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

در زنان قربانی خشونت، آوارگی یا فجایع طبیعی 

علائم: کابوس، فلش‌بک، پرهیز از موقعیت‌های یادآور حادثه

3فشار نقش‌های چندگانه

مسئولیت مراقبت از خانواده، فرزندان، سالمندان و گاه اشتغال هم‌زمان 

احساس خستگی مزمن و فرسودگی روانی

4خشونت خانگی و جنسی

افزایش خشونت در بحران‌ها 

محدودیت در دسترسی به منابع حمایتی و درمانی

بخش دوم: راهکارهای ارتقاء سلامت روان زنان در بحران

 سطح فردی

خودمراقبتی روانی: نوشتن احساسات، مدیتیشن، ورزش سبک 

پذیرش احساسات: ترس، غم، خشم—همه طبیعی هستند 

رژیم رسانه‌ای سالم: محدود کردن اخبار منفی و شایعات

 سطح خانوادگی

تقسیم مسئولیت‌ها: کاهش بار روانی زنان 

ایجاد فضای امن برای گفت‌وگو: شنیدن بدون قضاوت

 سطح اجتماعی

شبکه‌های حمایتی: گروه‌های هم یاری، مشاوره تلفنی 

آموزش تاب‌آوری: مهارت‌های مقابله با بحران، مدیریت استرس

 سطح سازمانی و دولتی

ارائه خدمات MHPSS (حمایت روانی-اجتماعی)

آموزش کارکنان سلامت برای تشخیص و ارجاع زنان آسیب‌دیده 

سیاست‌گذاری برای کاهش خشونت جنسیتی در بحران‌ها

توصیه‌های کاربردی برای همکاران حوزه سلامت:

حفظ آرامش در محیط کار در زمان بحران نیازمند ارتباط فعال، درک متقابل و حمایت است که در این رابطه فراهم بودن شرایط گفتگوی آزاد در مورد وضعیت موجود ، ارائه منابع برای مدیریت استرس و تقویت همدلی و احترام بسیار مهم است. مدیران می توانند با اولویت دادن به سلامت روان کارکنان در شرایط بحران از جمله گوش دادن به نگرانی های کارکنان، ارائه انتظارات روشن و متناسب از آن ها و ایجاد احساس ثبات، نقش کلیدی در حفظ سلامت روان کارکنان خود ایفا کنند و با برخوردی انعطاف پذیر و متناسب با هر یک از کارکنان، رهبری حمایتی را در دستور کار خود قرار دهند.

تأثیرات منفی بحران بر عملکرد شغلی کارکنان

  • افزایش اضطراب و استرس در کارکنان
  • کاهش تمرکز و انگیزش کارکنان
  • ابهام نقش
  • غیرفعال شدن و بی تفاوتی نسبت به روتین های کاری

اضطراب و استرس :

اخباری که به یک فرد در شرایط بحران منتقل می شود بالذات دارای بار منفی و استرس است و نمی توان از خود و دیگران انتظار داشت که بدون تجربه ابعاد جسمانی، هیجانی و شناختی استرس این وقایع را از سر گذراند. اما زمانی که این استرس غیرقابل کنترل شده و نقص عملکری ایجاد می کند نیاز به توجه و مداخله پیدا  می کند.

کاهش تمرکز و انگیزش :

نگرانی یکی از عوامل تأثیرگذار بر تمرکز کارکنان و کاهش انگیزه آنان در انجام وظایف خود است که در اکثر مواقع با گشت و گذار بی وقفه در اخبار و بحث های افراطی با سایر کارکنان پاسخ داده می شود.

ابهام نقش:

با شروع هر بحران، تغییرات ناگهانی در زمینه فرآیند و شرح وظایف کارکنان و به تبع آن یادگیری مهارت های جدید امری اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. در چنین شرایطی اگر به کارمند شرح وظایف مشخصی داده نشود و یا تفکیک مسئولیت ها مبهم باشد، وی در چگونگی انجام مؤثر تکالیف محوله دچار تردید شده و ممکن است وقت خود را صرف انجام وظایف بی اهمیت و مدیریت مسئولیت های متعددی نماید که با اهداف و انتظارات اصلی همسو نباشد.

رکود و بی تفاوتی نسبت به روتین های کاری:

یکی از پیش نیاز های حیاتی برای موفقیت یک سازمان، توانایی کارکنان آن در حفظ عملکرد خود حتی در مواقع چالش برانگیز است. بی میلی نسبت به انجام روتین های کاری در شرایط بحران پدیده شایعی است که در صورتی که مدیریت نشود هم برای فرد و هم برای سازمان آسیب زاست.

نقش منابع شخصی کارکنان در مدیریت بحران

عزت نفس بالا، مهارت های ارتباطی قوی، مهارت مدیریت استرس، باورهای مذهبی، مهارت های شناختی فرد از جمله (توانایی تحلیل سریع و دقیق اطلاعات، ارزیابی مثبت فرد از بحران پیش آمده ،تشخیص مسائل کلیدی و اتخاذ تصمیمات منطقی ، ویژگی های خلقی فرد، سطح تجربه، میزان دسترسی به حمایت های عاطفی و هیجانی، میزان انعطاف پذیری روانشناختی، مهارت تاب آوری و... از جمله منابع شخصی است که افراد را از نظر توانایی مدیریت بحران متمایز می کند.

توصیه می شود در دوره بحران به نکات زیر توجه شود:

باید ها:

  • به افراد کمک کنیدتا نیازهای پایه و اولیه خود مانند غذا،سرپناه و خدمات پزشکی را تامین کنند. اطلاعات درست و آسانی به افراد در مورد چگونگی رفع این نیاز هابدهید(فراهم کردن امنیت و حمایت.)
  • به افرادی که تمایل دارند در موردحادثه اتفاق افتاده و احساساتشان با شما صحبت کنند،گوش دهید(فراهم کردن آسودگی و آرامش.)
  • با افراد مهربانانه و دوستانه رفتار کنید، حتی اگر که آن ها شمارا نپذیرند (فراهم کردن آسودگی).
  • اطلاعات درست ودقیقی در مورد حادثه و آسیب و اقداماتی که در حال انجام است ارایه دهید.این کارمی تواند به دیگران کمک کند که شرایط را بهتر بفهمند(کمک به آسودگی).
  • به افراد کمک کنید تا با دوستان وآشنایانشان ارتباط بر قرار کنند(ارتباط با دیگران).

  نباید ها:

  • بازماندگان را مجبور نکنیدکه در مورد داستان خود و اتفاقاتی که پیش آمده به خصوص در مورد جزییات ماجرا صحبت کنند.چرا که ان کار ممکن است سبب کاهش آرامش افرادی گردد که تمایل ندارند جزئیات زندگی خود را برای دیگران بازگو کنند.
  • به افراد اطمینان بی مورد ندهید مثلا نگویید"همه جیز خوب خواهد شد" و یا "حداقل شما زنده ماندید"  بیان این جملات سبب کاهش آرامش افراد می گردد.
  • به افراد نگویند که در حال حاضر چه باید انجام دهند،یا چگونه فکرکنند،یا چه احساسی داشته باشند و یااینکه قبلا چه کاری باید کنند. این کار باعث کاهش خودکار آمدی و افزایش احساس گناه می شوند.
قولی ندهید که قابل اجرا نیست.قول هایی که اجرا نشوند منجر به کاهش امیدواری در فرد می شوند.
  • گروه خبری : آخرین اخبار و اطلاعیه ها,اخبار
  • کد خبر : 345191
کلمات کلیدی
ادمین شبکه بهداشت فردیس
خبرنگار

ادمین شبکه بهداشت فردیس

نظرات

0 نظر برای این مطلب وجود دارد

نظر دهید

تغییر اندازه فونت:

تغییر فاصله بین کلمات:

تغییر فاصله بین خطوط:

تغییر نوع موس:

تغییر نوع موس:

تغییر رنگ ها:

رنگ اصلی:

رنگ دوم:

رنگ سوم: