دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی البرز

شبکه بهداشت و درمان فردیس

emam
جهش تولید با مشارکت مردم
11 شهریور 1405 English
bg

بسمه تعالی

آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

(مصوب کارگروه مورخ 02/11/1400)

 

فصل1: مقدمه و تعاریف

مقدمه:

براساس ماده (3) آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات، مصوب هیئت محترم وزیران به شماره 141602/ت46513هـ مورخ 21/8/91، آیین‌نامه حاضر برای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان به تصویب «کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و نظارت بر اجرا» رسید.

 تعاریف:

1. قانون: قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات

2. شرکت: شرکت یا مؤسسه‌ خصوصی یا تعاونی که تمامی مراحل قانونی ثبت شرکت‌ها را در داخل کشور به اتمام رسانده باشد.

3. کارگروه: کارگروه «ارزیابی و تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان» موضوع ماده (3) آیین‌نامه اجرایی «قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات»

4. شرکت دانش‌بنیان: شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به منظور هم‌افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالاها و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان و بر اساس معیارهای مورد نظر این آیین‌نامه، به تأیید کارگروه می‌رسد.

5. سامانه: درگاه الکترونیکی متمرکزی است که اطلاعات شرکت‌های متقاضی، جهت بررسی در آن وارد می‌شود.

6. کارگزاران: به آن دسته از افراد، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها اطلاق می‌شود که به منظور ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان، توسط دبیرخانه کارگروه انتخاب می‌شوند.

7. نمونه آزمایشگاهی: نمونه اولیه­ای از محصول است که در محیط آزمایشگاهی کارکردهای اصلی محصول نهایی را داشته باشد و شرکت تلاش می­کند با انجام آزمایش­ها و طراحی­های بیشتر، اشکالات آن را برطرف کند، اگرچه ممکن است هنوز محصول نهایی ساخته نشده باشد.

8. فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان: فهرستی که بعنوان محصولات در حوزه فناوری­های برتر و با ارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا، به تصویب کارگروه می‌رسد.

9. کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 و سطح 2: محصولات در فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان (و خارج از آن)، بسته به میزان پیچیدگی فنی و سطح فناوری در آنها، به دو دسته کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 طبقه بندی می‌شوند. کالاها و خدمات با فناوری در سطح 2، مشمول معافیت مالیاتی نمی­شوند.

10. درآمد عملیاتی: درآمد ناشی از فروش کالاها یا خدمات شرکت­ها که در ردیف­های «فروش خالص»، «درآمد ناخالص پیمانکاری/ ارایه خدمات» و «سایر درآمدهای عملیاتی» در صورت سود و زیان اظهارنامه مالیاتی شرکت‌ها، درج می­شود.

 

فصل2 : معیار‌های ارزیابی «شرکت‌ها» و «کالاها و خدمات» دانش‌بنیان

کالاها و خدمات ارایه شده از سوی شرکت متقاضی باید همه معیارهای مندرج در ماده (1) را داشته باشد. همچنین شرکت‌های متقاضی نیز باید معیارهای یکی از مواد (3) تا (6) را احراز نمایند.

 

ماده 1- معیارهای کالاها و خدمات دانش‌بنیان مورد تایید

1-1- سطح فناوری: کالاها و خدمات باید در حوزه فناوری­های بالا یا متوسط به بالا باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه‌ی آزمایشگاهی یا دانش فنی فرآیند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی:

1- به سختی قابل کپی‌برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد.

2- نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه توسط تیم فنی خبره، برای کسب آن باشد.

3- منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده‌ای در محصول شده باشد.

تبصره 1- با توجه به میزان پیچیدگی دانش فنی، کالا یا خدمت حائز معیارهای بند 1-1، بعنوان کالاها و خدمات دانش‌بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2، طبقه بندی می‌شوند.

تبصره 2- خدمات زیر، بعنوان خدمات دارای معیار بند 1-1، پذیرفته می­شود:

الف- خدمات جانبی «نصب، تعمیر و نگهداری تخصصی» مرتبط با «کالا یا خدمت حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

ب- خدمات ارایه شده با استفاده از «تجهیزات یا فرآیندهای با فناوری در سطح 1، حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

1-2- مرحله تولید: کالاهای ارایه شده،‌ باید در حال تولید بوده یا حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی (با قابلیت بررسی فنی)‌ ساخته شده باشند، همچنین خدمات، باید دارای اسناد فروش باشند.

1-3- طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه: شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه مطابق با پیوست (1)، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف- طراحی زیرسیستم اصلی[1] کالا و خدمت

ب- طراحی یکپارچه‌سازی کالا و خدمت

ج- طراحی فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

ماده 2- معیارهای شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های‌ دانش‌بنیان موضوع این آیین‌نامه شامل دسته­های زیر می‌باشند:

الف- نوپا نوع 1

ب- نوپا نوع 2

ج- تولیدی نوع 1

د- تولیدی نوع 2

 

ماده 3- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 1»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 1» تایید می­شوند.

 

ماده 4- شرکت‌های دانش‌بنیان «نوپا نوع 2»

شرکت­های نوپا که دارای اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند یا دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود نیستند، در صورتی که حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نمایند، بصورت شرکت «نوپا نوع 2» تایید می­شوند.

 ماده 5- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 1»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، در صورتی که حداقل (25) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها یا خدمات با فناوری در سطح 1 و حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، بصورت شرکت «تولیدی نوع 1» تایید می­شوند.

 ماده 6- شرکت‌های دانش‌بنیان «تولیدی نوع 2»

شرکت‌های متقاضی که در اظهارنامه سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی هستند، با دارا بودن یکی از شرایط بندهای 6-1 یا 6-2، بصورت شرکت «تولیدی نوع 2» تایید می­شوند:

6-1- شرکت، حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرآیند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارایه نماید.

6-2- شرکت مجری حداقل یک پروژه «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) باشد، مشروط به اینکه حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه ناشی از بخش‌های حائز همه معیارهای ماده (1) باشد.

تبصره- در مورد شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، لازم است حداقل (3) درصد از این درآمد، ناشی از کالاها، خدمات، فرآیند تولید یا تجهیزات تولید با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 و حائز همه معیارهای ماده (1)، باشد. شرکتهایی که حائز شرایط این تبصره نباشند، براساس پیوست (2) این آیین‌نامه ارزیابی می­شوند.

 

ماده 7- شرکت‌های «مستعد دانش‌بنیان (نوع3)»

شرکتهای مستعدی که حائز معیارهای این آیین‌نامه نباشند ولی در صورت ارائه فرصت و حمایت امکان کسب آنها را داشته باشند، در صورت احراز معیارهای ارزیابی ذکر شده در پیوست (2) این آیین‌نامه، بصورت شرکت مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) تایید می­شوند.

 

ماده 8-  تمامی محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان نوع 2 و مستعد دانش‌بنیان(نوع 3) و نیز محصولات با سطح فناوری 2 در شرکت­های نوع 1، مشمول استفاده از معافیت مالیاتی نمی‌باشند.

تبصره- شرکت­های موضوع این ماده، در صورت احراز شرایط مصوبات کارگروه در مورد اعطای اعتبار مالیاتی به شرکت‌های دانش­بنیان، مشمول دریافت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه می­شوند.

 

ماده 9- ضوابط اجرایی

9-1- شرکت­های ارایه دهنده خدمات تجاری‌سازی، باید دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود باشند. شرکت­های ارایه دهنده خدمات شتابدهی کسب و کار، فضای کار اشتراکی و توسعه‌گری فضای نوآوری، از این قاعده مستثنا هستند. همچنین در مورد شرکت‌های حوزه سرمایه‌گذاری دانش‌بنیان، دارا بودن اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته (حتی بدون درآمد عملیاتی)، کفایت می­نماید.

9-2- شرکتهای وابسته به سازمان­ها و نهادهای دولتی یا عمومی غیردولتی یا شبه دولتی، بسته به میزان مالکیت این سازمان­ها و نهادها در شرکت، عدم تایید یا صرفا بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می­شوند. ارزیابی مالکیت این شرکت­ها، براساس دستورالعمل پیوست (3) این آیین‌نامه انجام می‌شود.

9-3- چنانچه شرکت‌های دانش‌بنیان، متقاضی استفاده از انواع حمایت‌ها برای توسعه محصول جدید دانش‌بنیان باشند، محصول جدید آنها در صورت داشتن قابلیت فنی و برنامه تحقیق و توسعه، بدون ارائه نمونه آزمایشگاهی تایید می­گردد.

9-4- دبیرخانه کارگروه می­تواند کالاها یا خدمات قبلی شرکت­ها -که اکنون شرکت در حال توسعه یا تولید آنها نیست- را  مورد تایید قرار ندهد.

9-5- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت­ها برای استفاده از مزایای قانون، برای شرکت­های نوع 1  و «مستعد دانش‌بنیان» به مدت (2) سال و برای شرکت‌های نوع 2  به مدت (3) سال بوده و تمدید این زمان، منوط به ارزیابی و تایید مجدد شرکت است.

تبصره- تاییدیه دانش‌بنیان شرکت‌هایی که قبلا تایید شده­اند، تا زمان مشخص شدن نتیجه ارزیابی مجدد تمدید شده و همچنان می‌توانند از مزایای قانون استفاده کنند.

9-6- دبیرخانه کارگروه می­تواند شرکت‌های تایید شده را بر مبنای معیارهای این آیین‌نامه و سایر مصوبات کارگروه، بصورت دوره­ای در کمتر از زمان (2) سال، مورد ارزیابی قرار داده و بعد از مشخص شدن نتیجه ارزیابی، اقدامات لازم برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌ها را به عمل آورد.

9-7- درصورت عدول شرکت از معیارهای مندرج در این آیین‌نامه در هر زمان، آن شرکت امکان استفاده از تسهیلات مورد نظر قانون را از دست خواهد داد و دبیرخانه کارگروه می­تواند اقدامات لازم را برای عدم تایید یا تغییر نوع تایید شرکت‌هایی که دارای معیارهای این آیین‌نامه نباشند، به عمل آورد.

9-9- پروندة شرکت‌هایی که در عمل به تعهدات خود دارای سابقه سوء هستند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، طبق دستورالعمل پیوست (4) بررسی خواهد شد.

9-10- حمایت‌های مورد نظر قانون، صرفا برای توسعه و تولید کالاها و خدمات دانش‌بنیان تأییدشده خواهد بود.

9-11- شرکت‌های تایید شده، جهت استفاده از هر یک از حمایت‌ها و تسهیلات مد نظر قانون، باید معیارهای خاص مورد نظر برای آن نوع حمایت‌ها و تسهیلات را نیز احراز نمایند.

9-12- حمایت‌هایی که به هر دسته از شرکت‌ها تعلق می‌گیرد، از سوی کارگروه یا سایر مراجع ذی‌صلاح تعیین می‌شود.

9-12- در صورت هرگونه تخلف شرکت در استفاده از حمایت‌های قانون برای مقاصد دیگر، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از این حمایت‌ها، مشمول مجازات‌های موضوع ماده (11) قانون نیز می‌باشد.

9-13- پس از ورود اطلاعات توسط شرکت‌های متقاضی در سامانه، دبیرخانه کارگروه آنها را برای کارگزاران مربوطه ارسال می‌کند. نتایج بررسی کارگزاران، توسط دبیرخانه کارگروه برای تصمیم‌گیری نهایی به کارگروه ارجاع می‌شود.

9-14- شرکت‌های متقاضی موظف به ارایه تعهدنامه دارا بودن نظام­ نامه مالی می­باشند.

9-15- صورت‌های مالی شرکت‌های متقاضی، حسب مورد (بر مبنای مصوبه دبیرخانه کارگروه) باید به تأیید حسابرسان رسمی (موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران) برسد.

9-16- پرونده شرکت‌هایی که برخی از معیارهای این آیین‌نامه را احراز نمی‌کنند در موارد خاص به پیشنهاد اعضای کارگروه یا دبیرخانه کارگروه، در کارگروه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

9-17- دبیرخانه کارگروه می­تواند براساس بند 1-1 ماده (1)، «فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان» را اصلاح و به روز رسانی نماید.

9-18- شرکت­های متقاضی که نسبت به نتیجه ارزیابی اعتراض دارند، لازم است درخواست خود را به همراه دلایل و مستندات لازم، به دبیرخانه کارگروه ارسال نمایند.

این آیین‌نامه در (9) ماده و (5) تبصره در جلسه مورخ 02/11/1400 کارگروه به تصویب رسید و جایگزین نسخه­های قبلی این آیین‌نامه و «شیوه‌نامه معیار‌های کالاها/خدمات دانش‌بنیان برای بررسی کالاها/خدمات در کارگزاران ارزیابی شرکت‌‌های دانش‌بنیان» مصوبه کارگروه مورخ 31/3/93، و «مصوبه ارزیابی شرکتها و موسسات دانش‌بنیان نوع 3» مورخ 11/11/99 و سایر مصوبات مغایر با این آیین‌نامه در کارگروه می‌شود و تمامی نسخه‌های قبلی این آیین­نامه­، شیوه­نامه‌‌ها و مصوبات مذکور، از درجه اعتبار ساقط می­گردد.

 

پیوست (1): معیارهای طراحی مبتنی بر فعالیت‌های تحقیق و توسعه

به منظور احراز شرط بند 1-3 ماده (1) (طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه)، شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی[2]، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف-زیرسیستم اصلی[3] کالا و خدمت

ب- یکپارچه‌سازی کالا و خدمت (فعالیت‌های صرفا مونتاژ، مشمول این بند نیست)

ج- فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات) تولید

بندهای «الف»، «ب» و «ج»، باید براساس یک یا ترکیبی از روش­های زیر، انجام شده باشد:

1- طراحی داخلی: طراحی صورت­گرفته، مبتنی بر ایده و فعالیت­های تحقیق و توسعه شرکت، انجام شده باشد.

2- مهندسی معکوس: طراحی صورت گرفته، مبتنی بر فعالیت­های تحقیق و توسعه بر روی مهندسی معکوس محصولی که قبلا توسط افراد یا شرکت‌های دیگر تولید شده است، انجام شده باشد.

3- انتقال فناوری به همراه ایجاد تغییرات اساسی: شرکت ابتدا دانش فنی را از طریق انتقال فناوری از مجموعه­های بیرون از شرکت (از طریق خرید لیسانس، کلید در دست، خرید تجهیزات، دریافت آموزش از شرکت‌های دارنده دانش فنی و...) وارد کرده است، و در ادامه با انجام تحقیق و توسعه و طراحی، موفق به ایجاد تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) پیچیده تولید، شده است.

در تمامی موارد 1 تا 3، لازم است شرکت به دانش فنی و منطق طراحی (know-why)، دست یافته و مسلط باشد.

تبصره 1- در صورتی که طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه، توسط افراد اصلی شرکت قبلا در مجموعه دیگری (از جمله دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و سایر شرکت‌ها) یا توسط تیم مشاوران فنی فعلی شرکت، انجام شده باشد و شرکت نیز بر دانش فنی و منطق طراحی (know-why) مسلط باشد، بند 1-3 مورد تایید خواهد بود.

تبصره 2- به منظور حمایت از همکاری­های فناورانه، در صورتی که شرکت دانش فنی محصولی با فناوری در سطح 1 را از طریق انتقال فناوری از مجموعه‌های داخل کشور وارد کرده ولی تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) تولید آن نداده است، در صورت تسلط شرکت بر بخشی از دانش فنی و منطق طراحی (know-why) و دارا بودن سایر شرایط آیین­نامه، محصول می­تواند بعنوان محصول با فناوری در سطح 2، مورد تایید قرار گیرد.

 

پیوست (2): معیارهای ارزیابی شرکت‌ها و موسسات مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1- مقدمه

به منظور حمایت از شرکت­های مستعدی که در صورت ارائه فرصت و حمایت­های لازم، امکان کسب معیارهای شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان را دارند، نوع جدیدی از شرکت­ها با عنوان شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با شرایط این پیوست ایجاد می­شود.

 

2- تعاریف

آیین­نامه: آیین‌نامه ارزیابی شرکت­ها و موسسات دانش‌بنیان مصوب کارگروه

محصول: شامل کالا یا خدمت است.

 

3- شرکت­های مشمول مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، با دارا بودن معیارهای ارزیابی این پیوست به مدت (2) سال تایید می‌شوند. این شرکت­ها شامل گروه‌های زیر می­باشند:

الف- شرکت‌های در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان

ب- شرکت‌هایی که دارای محصول دانش‌بنیان هستند اما همه‌ی تاییدیه‌ها یا آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول را کسب نکرده‌اند

پ- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند

ت- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده

ث- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC)

ج- شرکت‌های با درآمد عملیاتی بالا که نسبت فروش ناشی از محصول دانش‌بنیان به درآمد عملیاتی شرکت، کمتر از (3) درصد است

چ- شرکت­های مستقر در مناطق کمتر برخوردار

ح-شرکتهای فعال در حوزه علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی

خ- شرکتهای فعال در پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری

 

 4- معیار‌های ارزیابی شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)

1-4- شرکت‌هایی که در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش­بنیان هستند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-1-4- محصول حائز معیارهای ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-3 آن (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای بند مذکور، بخش‌هایی از دانش فنی پیچیده را کسب کرده و دارای نیروی انسانی متخصص در زمینه محصول باشد.

2-4- شرکت‌های دارای محصول دانش‌بنیان که هنوز تاییدیه‌ها یا سایر آزمون‌های معتبر تاییدکننده محصول خود را دریافت نکرده‌اند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-2-4- محصول مورد نظر حائز بند 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) می‌باشد ولی بندهای 1-1 (شرط سطح فناوری) یا 1-2 (شرط مرحله تولید) ماده مذکور، به علت نقص تاییدیه­ها یا آزمون­های مورد نیاز، قابل احراز نیست.

2-2-4- محصول دارای نتایج آزمون‌های اولیه تاییدکننده محصول از آزمایشگاه‌های معتبر دیگر یا تاییدیه عملکرد از کارفرما باشد.

3-4- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیردانش‌بنیان که قابلیت تولید محصول دانش‌بنیان را دارند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-3-4- محصول مورد نظر حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و قابلیت فنی شرکت برای دستیابی به این محصول، از طریق سنجش دانش فنی شرکت بر روی محصولات فعلی شرکت قابل احراز باشد.

2-3-4- شرکت برنامه‌ای برای تولید محصول دانش­بنیان جدید ارائه نموده و این برنامه به تایید دبیرخانه کارگروه برسد.

4-4- شرکت­های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش­بنیان پیچیده، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-4-4- محصول مورد تعمیر، حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و شرکت بر خدمات تعمیرات اساسی آن محصول، تسلط فنی داشته باشد.

2-4-4- شرکت در حال ساخت یکی از ماژول­های اساسی محصول مورد تعمیر باشد و این ماژول حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد.

3-4-4- خدمت تعمیرات اساسی یا محصول مورد تعمیر، به فروش رسیده و توسط شرکت ضمانت/گارانتی شده باشد.

5-4- شرکتهای مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) ، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-5-4- طراحی مفهومی، طراحی پایه یا طراحی تفصیلی حداقل یک پروژه اخیر شرکت، حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه باشد.

2-5-4- شرکت حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه مذکور در بند قبل را از محصولات تایید شده شرکت‎های دانش‌بنیان، تامین نموده باشد.

6-4- شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، و کمتر از (3) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها، خدمات، فرآیند تولید با تجهیزات تولید دانش‌بنیان حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می­شوند:

1-6-4- دارای حداقل یک محصول  حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه بوده و محصول مذکور، برای فروش تولید شده و صرفاً کاربرد داخل شرکت نداشته باشد.

تبصره: در صورتی که شرکت شرط 4-6-1 را احراز نکند، می‌تواند با تاسیس یک شرکت زایشی فعال در زمینه محصول دانش‌بنیان شرکت، مورد ارزیابی قرار گیرد.

7-4- شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آنها در مناطق کمتر برخوردار[4] است، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-7-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-1 آن (شرط سطح فناوری) باشد و بجای بند مذکور، محصول حائز سطح فناوری با یک درجه پیچیدگی فنی کمتر نسبت به سایر محصولات فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

8-4- شرکت‌های فعال در حوزه‌های علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی، در صورت دارا بودن شرایط زیر تایید می‌شوند:

1-8-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بندهای 1-1 و 1-3 (شرط سطح فناوری و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) بوده و بجای بندهای مذکور، دارای حداقل یک محصول با یک درجه پیچیدگی کمتر نسبت به فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان باشد.

2-8-4- شرکت در زمینه محصول مورد اشاره، دارای نیروی انسانی متخصص بوده و ایجاد یا توسعه محصول یا فرآیند یا تجهیزات تولید آن، مبتنی بر دانش شرکت باشد.

9-4- شرکتهایی که محل اصلی فعالیت آنها در پارکها و مراکز رشد علم و فناوری دارای مجوز از وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند، با دارا بودن مجوز فناوری مورد تایید از یکی از وزارتین و شرایط زیر، تایید می‌شوند:

1-9-4- شرکت حائز کلیه معیارهای آیین‌نامه غیر از بندهای 1-2 و 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شروط مرحله تولید و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای این دو بند، دارای یک کالا با نمونه آزمایشگاهی در حال تکمیل (با قابلیت بررسی فنی) بوده و عدم وجود بند 1-3، ناشی از نواقص نمونه آزمایشگاهی باشد.

2-9-4- پارک و مرکز رشد محل استقرار شرکت، دارای نظام ارزیابی مورد تایید کمیته مشترک وزارتین و دبیرخانه کارگروه باشد.

 

5- ضوابط اجرایی

1-5- محصولاتی که شرایط این پیوست را داشته باشند، بعنوان محصولات دانش‌بنیان تایید می­شوند و حمایت‌های مورد نظر این پیوست، صرفا برای توسعه و تولید این محصولات ارایه خواهد شد.

2-5- شرکت‌های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3)، مشمول حمایت­های بندهای (الف)، (هـ) و (و) ماده (3) قانون (از جمله معافیت‌ مالیاتی و معافیت حق بیمه قراردادها)، تسهیلات سربازی و تسهیلات واگذاری اراضی صنعتی نمی­شوند. بهره‌مندی از سایر حمایت­ها، با رعایت مصوبات کارگروه بلامانع است.

 3-5- دبیرخانه کارگروه می‌تواند شرکت­های مستعد دانش‌بنیان (نوع 3) را با توجه به معیارهای این پیوست، دسته­بندی نموده و پس از مشخص نمودن ضوابط ارزیابی هر دسته، ارزیابی آن­ها را آغاز نموده و اطلاع­رسانی به نهادهای حمایتی را براساس این دسته­بندی، انجام دهد.

تبصره: شرکت­های حائز معیارهای دانش‌بنیان نوع 1 و 2 آیین­نامه و واجد محصولات دارای شرایط این پیوست، صرفا با معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی می‌توانند از مزایای این پیوست استفاده نمایند.

 

  پیوست (3): شیوه ارزیابی مالکیت شرکت‌ها و موسسات متقاضی

ماده 1- مجموعه‌ی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» و «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی در فهرست این ماده» و همچنین شرکت‌هایی که بیش از (50) درصد از مالکیت آنها متعلق به این دو مجموعه باشد، قابلیت تایید بعنوان شرکت دانش‌بنیان ندارند. براساس ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، فهرست «نهادها و موسسات عمومی غیردولتی» عبارتند از:

1. شهرداریها و شرکتهای تابعه آنان مادام که بیش از 50 درصد سهام و سرمایه آنها متعلق به شهرداریها باشد، 2. بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، 3. هلال احمر، 4. کمیته امداد امام، 5. بنیاد شهید انقلاب اسلامی، 6. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 7. کمیته ملی المپیک ایران، 8. بنیاد 15 خرداد، 9. سازمان تبلیغات اسلامی، 10. سازمان تأمین اجتماعی، 11. فدراسیونهای ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران ، 12. موسسه ‌های جهاد نصر، جهاد استقلال و جهاد توسعه زیر نظر جهاد سازندگی، 13. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی ، 14. کتابخانه حضرت آیت ‌الله مرعشی نجفی (‌قم)، 15. جهاد دانشگاهی، 16. بنیاد امور بیماریهای خاص، 17. سازمان دانش‌ آموزی جمهوری اسلامی‌ ایران، 18. صندوق بیمه روستاییان و عشایر، 19. صندوق تأمین خسارت‌های بدنی، 20. سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای مسلح (اتکا)، 21. کمیته ملی پارالمپیک جمهوری اسلامی ایران، 22. صندوق نوآوری و شکوفایی، 23. صندوق کارآفرینی امید.

تبصره 1- با استناد به تبصره (1) ‌قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب 19/04/1373، در صورتی که واحد سازمانی بصورتی غیر از شرکت و برای مقاصد غیرتجارتی و غیرانتفاعی توسط یک یا چند موسسه و نهاد عمومی غیردولتی تأسیس و اداره شود و به نحوی مالکیت آن متعلق به یک یا چند موسسه یا نهاد عمومی غیر‌دولتی باشد، نیز بعنوان یکی از نهادها و موسسات فهرست این ماده در نظر گرفته می­شود.

تبصره 2- دبیرخانه کارگروه می‌تواند در احراز این ماده، صرفا سهامداران لایه اول را مد نظر قرار دهد.

تبصره 3- دبیرخانه کارگروه می‌تواند به منظور شناسایی «شرکت‌ها، موسسات و نهادهای دولتی» موضوع این ماده (از جمله بانک‌ها)، به اسامی شرکت­ها، موسسات و نهادهای مندرج در پیوست بودجه سنواتی هر سال، اکتفا نماید.

 ماده 2- با عنایت به رویکرد کلی قانون مبنی بر حمایت از شرکتهای خصوصی، و با توجه به مفاد ماده (2) قانون اصلاح مواد (۱)، (۶) و(7) از قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی (مصوب سال 1393)، به شرکتهایی که مجموع حداقل (40) درصد مالکیت مستقیم و غیرمستقیم سهام و کرسی مدیریتی (سهم در هیأت مدیره) آن‌ها متعلق به اشخاص حقوقی ذیل باشد، در صورت احراز همه معیارهای این آیین‌نامه، معافیت مالیاتی تعلق نخواهد گرفت و بصورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تایید می‌شوند:

1- سازمان‌ها و نهادهای عمومی غیردولتی اشاره شده در ماده (1) این پیوست، 2- اشخاص حقوقی که مدیر آن از سوی مجموعه‌های حاکمیتی و دولتی تعیین می‌شود، 3- نهادها و سازمان‌های وقفی و بقاع متبرکه، 4- کلیه صندوق‌های بازنشستگی اعم از کشوری و لشکری و بنیاد‌های تعاون و صندوقهای ذخیره کارکنان، نظیر صندوق‌های بازنشستگی وابسته به دستگاههای اجرائی و وابسته به دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، 5- نهادهای انقلاب اسلامی، 6- شرکتهای سرمایه گذاری عدالت استانی، 7- شرکتهای سرمایه گذاری متعلق به بانکهای دولتی، 8- سازمان‌ها و موسسات خیریه کشور، 9- نهادهای نظامی و انتظامی کشور.

 

پیوست (4): دستورالعمل بررسی سوء سابقه شرکت‌ها

 ماده1- شرکت‌هایی که سوء سابقه و تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته‌اند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و ...)، از شمول بررسی در قالب این آیین­نامه خارج می‌باشند و اعضای کارگروه، مشخصات شرکت‌هایی را که در تعامل با آنها از انجام تکالیف قانونی و تعهدات خودداری کرده‌اند، در اختیار کارگروه قرار می‌دهند.

تبصره: صندوق نوآوری و شکوفایی از طریق اخذ اطلاعات از سایر نهادهای مالی، سابقه مالی شرکت‌های دارای سوء سابقه را استخراج و در اختیار کارگروه قرار می‌دهد.

ماده 2- در صورت تشخیص کارگروه، دبیرخانه کارگروه می‌تواند از سایر مراجع ذیربط نیز استعلام‌های لازم را دریافت دارد. دبیرخانه کارگروه می‌تواند برای این منظور از کارگزار یا کارگزاران معتمد و صاحب صلاحیت استفاده نماید.

ماده 3- در صورت اعتراض شرکت‌ها، دبیرخانه کارگروه بررسی و تصمیم‌گیری نهایی را انجام خواهد داد.

ماده 4- تاییدیه شرکت‌های دانش‌بنیان که تخلفات مکرر در عمل به تعهدات خود داشته باشند (تسهیلات مالی و حمایت‌ها)، لغو می‌شود.

 


[1] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

[2] در مورد کالاها یا خدماتی که دارای شرط سطح فناوری در بند 1-1 ماده (1) هستند، طراحی انجام شده باید دارای پیچیدگی فنی باشد. همچنین در مورد تجهیزات بزرگ، ترکیبی از موارد الف، ب و ج نیز مورد قبول است.

[3] زیرسیستم‌ اصلی، بخش‌هایی از محصول است که علاوه بر دارا بودن شرط سطح فناوری (بند 1-1 ماده 1)، حداقل (30) درصد از قیمت فروش محصول، ناشی از آن بخش‌ها باشد.

 [4] مناطق کمتر برخوردار، شامل استان­هایی است که براساس آمار مرکز آمار ایران، جزو 10 استان با کمترین تولید سرانه (بدون نفت) کشور، باشند. شهرهای کمتر ‌برخوردار دیگر، به تشخیص کارگروه به این مناطق اضافه می‌شوند. بر اساس آخرین آمار مرکز آمار ایران، این 10 استان عبارتند از: سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، کردستان، آذربایجان غربی، لرستان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، چهارمحال و بختیاری و ایلام.

منبع سایت : آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان

  • 1404/02/18 - 14:42
  • - تعداد بازدید: 47
  • - تعداد بازدیدکننده: 47
  • زمان مطالعه : 19 دقیقه

میلاد با سعادت علی ابن موسی الرضا(ع) مبارک باد.

چکیده ای از زندگانی امام هشتم علیه السلام

آن حضرت روز پنج شنبه یا جمعه ، 11 ذى القعدة ، سال 148 هجرى قمرى ، یک سال پس از شهادت امام جعفر صادق علیه السلام در شهر مدینه منوّره دیده به جهان گشود؛ و با ظهور نور طلعتش جهانى را روشنائى بخشید.
 نام : علىّ، صلوات اللّه و سلامه علیه .
 کنیه : ابوالحسن ثانى ، ابوعلىّ و... . القاب : رضا، صابر، زکىّ، وفىّ، ولىّ، رضىّ، ضامن ، غریب ، نورالهدى ، سراج اللّه ، غیظ المحدّثین ، غیاث المستغیثین و... . پدر: امام موسى کاظم ، باب الحوائج إ لى اللّه علیه السلام .
 مادر: شقراء، معروف به خیزران ، امّ البنین ، و بعضى گفته اند: نجمه بوده است .
 مدّت امامت : بنابر مشهور، روز جمعه ، 25 رجب ، سال 183 هجرى قمرى ، پس از شهادت پدر مظلومش بلافاصله مسئولیّت رهبرى و امامت جامعه اسلامى را به عهده گرفت ، که تا سال 203 یا 206 به طول انجامید. و در سال 200 هجرى قمرى حضرت توسّط ماءمون به خراسان احضار گردید.
 مدّت عمر: در طول عمر آن حضرت بین 49 تا 57 سال بین مورّخین اختلاف است . و بر همین مبنا در مقدار و مدّت هم زیستى با پدر بزرگوارش ؛ و نیز در مدّت حیات پس از پدرش اختلاف مى باشد، گرچه برخى گفته اند که آن حضرت 29 سال و دو ماه در زمان حیات پدر بزرگوارش زندگى نموده است .
 در علّت آمدن امام رضا علیه السلام به خراسان ، نیز بین مورّخین اختلاف است ؛ ولى مى توان از مجموع گفته ها، این گونه استفاده نمود: چون هارون الرّشید به هلاکت رسید، بغداد و حوالى آن در اختیار فرزندش امین ، و خراسان با حوالى آن تحت حکومت دیگر فرزندش ماءمون قرار گرفت . پس از گذشت مدّتى کوتاه ، بین دو این برادر اختلاف و جنگ ، رونق گرفت و امین کشته شد. در این بین ، ماءمون نیز جهت استحکام قدرت خود چنان ابراز داشت که از علاقه مندان خاندان علىّ بن ابى طالب و سادات بنى الزّهراء مى باشد. بنابر این ، در سال 200 هجرى نامه اى به استاندار خود در شهر مدینه منوّره فرستاد، تا حضرت علىّ بن موسى الرّضا (ع) را از راه بصره اهواز، (به گونه اى که از غیر مسیر شهر قم باشد) به خراسان منتقل گردانند. هنگامى که امام رضا علیه السلام به شهر مَرْوْ رسید، ماءمون عبّاسى به حضرتش پیشنهاد بیعت و خلافت را داد. ولى حضرت چون کاملاً نسبت به افکار و دسیسه هاى ماءمون و دیگر خلفاء بنى العبّاس آگاه و آشنا بود، پیشنهاد خلافت را از طرف ماءمون نپذیرفت . و ماءمون دو ماه به طور مرتّب ، با نیرنگ ها و شیوه هاى گوناگونى اصرار مى ورزید که شاید امام (ع) بپذیرد؛ ولى چون از طریقى در رسیدن به هدف خویش موفّق نگردید، در نهایت ، حضرت را تهدید به قتل کرد. بر همین اساس امام علیه السلام مجبور گردید که ولایتعهدى را تحت شرائطى بپذیرد، که روز پنج شنبه ، پنجم ماه مبارک رمضان ، در سال 201 بیعت انجام گرفت ، مشروط بر آن که حضرت در هیچ کارى از امور حکومت دخالت ننماید.
 پس از آن که ماءمون به هدف خود رسید و از هر جهت حکومت خود را ثابت و استوار یافت ، شخصا تصمیم قتل حضرت رضاعلیه السلام را گرفت و به وسیله انگور زهرآلود، آن امام مظلوم و غریب را مسموم و شهید کرد.
علت ملقب شدن امام هشتم به لقب (رضا) 
براساس روایات وارده از حضرات معصومین همه ائمه نور واحدند و همگی، صفات کمالیه را در اوج دارایند. اما با این وجود برای هر معصومی لقبی مخصوص وجود دارد که این خصلت در این امام جلوه ای ویژه داشته است. امام هشتم علی بن موسی علیهم السلام نیز دارای لقبی مخصوص به خود است و آن لقب رضاست. دوست و دشمن امام را با این لقب صدا می کردند. اما به دیگر ائمه حتی دوستان نیز چنین لقبی نداده اند. جای هیچ تردیدی نیست که همه معصومین به مقدرات الهی راضی بودند؛ و از طرفی خداوند متعال نیز از آنها رضایت کامل داشته است که آنان را به عنوان حجت خود بر انسانهای روی زمین برانگیخت. اما سۆالی که در اینجا خودنمائی می کند این است که چرا لقب رضا تنها به امام هشتم داده شده است؟ در پاسخ این سۆال به دو روایت که در همین زمینه می باشد اشاره می شود. 
رضایت مخالفین از امام امام محمد تقی علیه السلام در جواب سۆال یکی از اصحاب که علت ملقب شدن پدر ایشان به رضا را جویا شده بود؛ ابتدا بصورت سر بسته فرمودند که چون خدا و رسول از ایشان راضی بودند خداوند ایشان را رضا لقب داد. اما این صحابی از این جواب قانع نشده و در ادامه پرسید که همه ائمه این چنین بودند که خدا و رسول از ایشان راضی بودند پس چرا خداوند تنها پدر شما را رضا نامید؟ جواب روشن تر دادند که چون مخالفین ائمه در هیچ برهه ای از زمان به حضور حضرات معصومین در دستگاه حکومت راضی نبودند و همیشه در صدد حذف فیزیکی ایشان بودند ولی در مورد امام رضا علیه السلام، مخالفین نیز راضی شدند که ایشان در بدنه حکومت باشد و حتی تا جانشینی خلافت پیش رفتند که حضرت نپذیرفت اما در نهایت ولایت عهدی را به حضرت تحمیل کردند. 
متن روایت چنین است: بزنطى می گوید: به حضرت جواد علیه السلام عرض کردم: گروهى از مخالفین شما معتقدند که لقب رضا را مأمون به پدر شما داد چون راضى شد که ولى عهد او باشد. فرمود: حضرت جواد علیه السلام رضایت امام رضا (ع) را بر امر ولایت عهدی رد می کند و اینکه لقب رضا برای حضرت علتش رضایت ایشان بر این امر باشد. بلکه برعکس، رضایت مخالفین را بر حضور امام در امر حکومت مطرح می کنند، که این خود شکستی بزرگ برای خلفای نابحق عباسی به شمار می رفت بخدا دروغ گفته ‏اند و کار نابجائى کرده ‏اند! خداوند بزرگ او را رضا نامیده زیرا او مورد رضایت خدا بود در آسمانها و مورد پسند پیامبر اکرم و ائمه طاهرین بود در زمین. عرض کردم: مگر تمام آباء و اجداد شما از ائمه طاهرین علیهم السّلام مورد پسند خدا و پیامبر و ائمه نبودند. فرمود چرا. فَقُلْتُ فَلِمَ سُمِّیَ أَبُوکَ مِنْ بَیْنِهِمْ الرِّضَا؟ قَالَ لِأَنَّهُ رَضِیَ بِهِ الْمُخَالِفُونَ مِنْ أَعْدَائِهِ کَمَا رَضِیَ بِهِ الْمُوَافِقُونَ مِنْ أَوْلِیَائِهِ وَ لَمْ یَکُنْ ذَلِکَ لِأَحَدٍ مِنْ آبَائِهِ ع فَلِذَلِکَ سُمِّیَ مِنْ بَیْنِهِمْ الرِّضَا علیه السلام.عرض کردم: پس چرا پدرت را بین آنها رضا لقب داده ‏اند؟ فرمود: چون مخالفین نیز او را چنان پسندیدند که دوستان و موافقین نیز پسندیده بودند؛ ولى این موفقیت براى هیچ کدام از آباء گرامش دست نداد بهمین جهت در میان ائمه به رضا ملقب شد. نکته بسیار مهمی که در این روایت باید به آن توجه شود این است که حضرت جواد علیه السلام رضایت امام رضا علیه السلام را بر امر ولایت عهدی رد می کند و اینکه لقب رضا برای حضرت علتش رضایت ایشان بر این امر باشد. بلکه برعکس، رضایت مخالفین را بر حضور امام در امر حکومت مطرح می کنند، که این خود شکستی بزرگ برای خلفای نابحق عباسی به شمار می رفت. شخص امام رضا علیه السلام نیز در کلماتی به این نکته اشاره دارند: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی حَفِظَ مِنَّا مَا ضَیَّعَ النَّاسُ وَ رَفَعَ مِنَّا مَا وَضَعُوهُ حَتَّى لَقَدْ لُعِنَّا عَلَى مَنَابِرِ الْکُفْرِ ثَمَانِینَ عَاماً وَ کُتِمَتْ فَضَائِلُنَا وَ بُذِلَتِ الْأَمْوَالُ فِی الْکَذِبِ عَلَیْنَا وَ اللَّهُ تَعَالَى یَأْبَى لَنَا إِلَّا أَنْ یُعْلِیَ ذِکْرَنَا وَ یُبَیِّنَ فَضْلَنَا.سپاس خداى را که آنچه مردم از ما تباه کرده بودند، حفظ فرمود و قدر و منزلت ما را که پایین برده بودند، بالا برد. هشتاد سال بر بالاى چوبهاى کفر ما را لعن و نفرین کردند، فضایل ما را کتمان نمودند و داراییهایى در دروغ بستن به ما هزینه شد و خداوند، جز بلندى یاد ما و آشکار شدن فضل ما را نخواست. حضرت کاظم علیه السلام برای اینکه این لقب برای فرزندشان شایع شود هرگاه درباره ایشان با دیگران سخن می فرمود از این لقب استفاده می کرد. دیگران هم وقتی چنین برخورداری از ایشان ملاحظه می کردند ناخداگاه در مورد ایشان با لقب رضا سخن می گفتند و این گونه لقب رضا برای حضرت شایع شد دستور امام هفتم: در روایت دیگری آمده است که امام هفتم موسی بن جعفر علیهماالسلام اصرار داشتند که همه فرزندشان را رضا صدا بزنند. کان موسى بن جعفر بن محمّد بن علیّ بن الحسین بن علیّ علیهم السلام یسمّی ولده علیّا علیه السلام الرضا. سلیمان بن حفص گفت: موسى بن جعفر علیهماالسّلام فرزندش على را رضا لقب داده بود؛ می فرمود: فرزند من را رضا صدا بزنید. می فرمود: «به رضا چنین گفتم»، «رضا به من چنین گفت». وقتى او را مخاطب قرار می داد می فرمود: یا اباالحسن.
 این روایت نشان می دهد که حضرت کاظم علیه السلام برای اینکه این لقب برای فرزندشان شایع شود هرگاه درباره ایشان با دیگران سخن می فرمود از این لقب استفاده می کرد. دیگران هم وقتی چنین برخورداری از ایشان ملاحظه می کردند ناخداگاه در مورد ایشان با لقب رضا سخن می گفتند و این گونه لقب رضا برای حضرت شایع شد. اما امام کاظم علیه السلام در زمانی که می خواست با خود امام رضا علیه السلام سخن بگوید با کنیه ایشان را صدا می زد. شاید برای این بوده که احترام خاصی به ایشان بگذارد زیرا در عرب رسم بوده که هرکه را بخواهند احترام کنند با کنیه صدا می زدند. 
بازتاب و تأثیرات حضور امام رضا(علیه السلام) در ایران 
از پیامدهای حضور امام رضا(علیه السلام) در ایران مهاجرت سادات به ایران و قیام محمد بن قاسم بود که به توضیح مختصری از آن ها می پردازیم: 
1- مهاجرت سادات به ایران در آستانه ورود امام رضا(علیه السلام) به خراسان: یکی از دلایل عمده نفوذ تشیع در ایران، ورود سادات علوی به این منطقه بوده است. 
دلایل ورود سادات به ایران عبارت است از: 
1ـ امن بودن مناطق ایران: ایران دور از دسترس حکومت‌هایی بود که مرکز آنها در شام و یا عراق قرار داشت. فشارهای عباسیان و پیش از آنها امویان، باعث شد که آنها بدین مناطق مهاجرت کنند. 
2ـ مرفه بودن شهر‌های ایران.
 3ـ محبوب بودن آنان نزد مردم این سامان، چه آنکه آنها فرزندان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بودند این مهاجرت‌ها بیشتر از قرن دوم به بعد بوده است، به ویژه با آمدن حضرت علی‌بن موسی(علیه السلام) به ایران. تسامح مأمون در مقابل سخت‌گیری پدرش رشید نسبت به سادات، در رشد و گسترش علویان تأثیر بسزایی داشت. او گرچه با قیام های آنها به شدت برخورد کرد، به علت اعتقادی که به برتری علی(علیه السلام) بر سایر خلفا داشت، نسبت به علویان نیز احترام زیادی قائل بود، اما با این همه، سیاست او در اواخر نسبت به این افراد، که در هر حال حکومت عباسیان را تهدید می‌کردند، کاملاً‌ عوض شد. آمدن حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) به ایران از جمله‌ مهاجرت‌هایی بود که همزمان با آمدن علی‌بن موسی (علیه السلام) به ایران صورت گرفت. حضور این بانوی گرامی سبب گسترش بیشتر تشیع در قم گردید. آنسان که پس از رحلت و به خاک سپردن ایشان در این شهر نیز تربت مطهرش مورد زیارت خاص و عام قرار گرفت، حتی بعد از وفات ایشان عده‌ای از سادات نیز به قم مهاجرت کردند. حضرت احمد بن موسی کاظم(علیه السلام) نیز در دوره مأمون با گروهی عازم شیراز شد تا سرانجام به برادرش امام رضا(علیه السلام) بپیوندد. چون قتلغ‌خان، فرماندار مأمون در شیراز از آمدن احمد آگاه شد، در بیرون شهر در محلی روی به احمد آورد که به آن نقطه خان زینال، می‌گفتند. هر دو گروه با هم برخورد کردند و میانشان جنگ در گرفت، پس مردی از یاران قتلغ فریاد زد: اگر می‌خواهید به امام رضا(علیه السلام) برسید، او شهید شد. هنگامی که یاران احمد بن موسی این سخن را شنیدند،‌ از اطرافش پراکنده شدند و جز بعضی از قبیله و برادرانش کسی با او نماند. پس به طرف شیراز روی آورد و مخالفان در پی او آمدند و در همین نقطه که اکنون آرامگاه اوست و به شاه‌چراغ معروف است، وی را به شهادت رساندند.
 علی بن موسی الرضا(ع)‌ طی دوران اقامت خود در مرو، برای ترقی اندیشه و اعتقادات مردم خراسان بسیار تلاش نمود و با مناظره‌های علمی با اهل کتاب و نحله‌های فکری گوناگون، موجبات اعتلای معرفت و بینش دینی این منطقه را فراهم آورد مرعشی درباره آمدن سادات به ایران چنین می‌نویسد: «سادات از آوازه ولایت و عهدنامه مأمون که بر حضرت امام پناهی داده بود، روی بدین طرف نهادند و او را بیست و یک برادر بودند. این مجموع برادران و بنو اعمام از سادات حسینی و حسنی، به ولایت ری و عراق رسیدند.پس از اقدام مأمون در به شهادت رساندن حضرت امام رضا(ع)سادات به دیلمستان و طبرستان پناه بردند.
 مرعشی در این باره‌ می‌نویسد: «... چون سادات خبر غدر مأمون، که با حضرت رضا کرد، شنیدند پناه به کوهستان دیلمستان و طبرستان بردند و بعضی بدانجا شهید گشتند و مزار و مرقدشان مشهور و معروف است و بعضی در همان جا توطن نمودند و اولاد و اتباع ایشان باقیست و چون اصفهبدان مازندران در اوایل که اسلام قبول کردند، شیعه بودند و با اولاد رسول‌الله(ص) حسن اعتقاد داشتند، سادات را در این ملک مقام آسان‌تر بود.این مزارهای متبرک در ایران، نمودی است از آرمان‌های راستین تشیع که از اسلام ریشه گرفته بود و در حقیقت پشتوانه عظیمی برای معیارها و ارزش‌های والای مکتب تشیع محسوب می‌گردید. این مکان‌ها افزون بر اینکه محلی برای زیارت مشتاقان خاندان اهل بیت(علیه السلام) بود، مدرسه بزرگی نیز برای زائران تلقی می‌گردید که از معرفت امامزادگان و فضایل اخلاقی آن بزرگواران بهره‌مند گردند و از سویی به مظلومیت و حقانیت آنان پی برند که این خود در گسترش مذهب شیعه نیز مؤثر بود. به بیان دیگر، این آرامگاه‌ها هر کدام به کانونی برای گسترش فرهنگ تشیع تبدیل گردید.قیام محمد بن قاسم: یکی از نتایج زودرس تأثیر امام رضا(علیه السلام) در خراسان، قیام محمد بن قاسم می‌باشد. اهمیت نفوذ تشیع و گستردگی آن پس از ورود امام رضا(علیه السلام) در خراسان به گونه‌ای بود که زمینه قیام محمد بن قاسم علوی در طالقان فراهم شد. هر چند این قیام در سال 219 هـجری و چند سال بعد از شهادت امام رضا(علیه السلام)‌ رخ داد، از آن روی که باعث گسترش تشیع در بخشی از خطه ایران گردید، در خور توجه است. محمد بن قاسم در زمان معتصم در طالقان خروج کرد و پس از جنگ‌هایی که میان او و عبدالله بن طاهر روی داد، سرانجام عبدالله او را دستگیر کرد و به نزد معتصم فرستاد. وی پیش از آن مدتی در جوزجان تلاش کرد و طولی نکشید که چهل هزار نفر از مردم آنجا با وی بیعت کردند. که این خود بیانگر وسعت گرایش‌های شیعی در خراسان است. 
گوشه ای از معجزات ثامن الائمه
 آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند! 
1- ابراهیم بن موسى- که در مسجد امام رضا(علیه السلام) در خراسان امامت مىیکرد - می گوید: از امام رضا- علیه السّلام- با اصرار زیاد پول خواستم. حضرت براى بدرقه عدّه‏اى از نسل ابوطالب بیرون آمد. در این هنگام وقت نماز فرا رسید و حضرت، به سوى قصرى که در آنجا بود، روانه شد و در زیر درختى نزدیک آن قصر نشست. و من هم با او بودم و غیر از ما کسى نبود. امام رو به من کرد و فرمود: اذان بگو. پس گفتم: اجازه مى‏ دهید همراهان ما نیز بیایند؟ امام فرمود: خدا تو را بیامرزد. نماز اوّل وقت را بدون عذر تأخیر نینداز. و اوّل وقت نماز را بپا دار. برخاستم، اذان گفتم و نماز خواندیم. عرض کردم: یابن رسول الله! مدتى از آن وعده‏اى که به من فرموده بودید، گذشته است و من نیازمندم و شما کارتان زیاد مى‏باشد و من موفق نمى‏شوم تا همیشه خدمت شما برسم. راوى مى‏گوید: امام- علیه السّلام- با تازیانه ‏اش محکم بر زمین کوبید و دستشان را به جاى ضربه، کشیده و شمشى از طلا بیرون آورد و به من داد و فرمود: این را بگیر و خداوند به واسطه آن به تو برکت دهد و از آن بهره ‏مند شوى. و آنچه را که دیدى، پوشیده ‏دار و به کسى نگو. ابراهیم بن موسى مى‏ گوید: این مال، آنقدر برکت پیدا کرد تا اینکه در خراسان ملکى را به قیمت هفتاد هزار دینار خریدم، پس در میان امثال خودم، غنى‏ ترین و ثروتمندترین مردم آن دیار شدم.با هم افطار نمودیم و بعد امام به من فرمود: شب را نزد ما مى‏ مانى یا اینکه حاجت خود را مى‏ گیرى و مى ‏روى؟ گفتم: بروم بهتر است. حضرت دست خود را به زمین زد و یک مشت خاک برداشت و فرمود: بگیر. آن را گرفتم و در جیبم قرار دادم و با تعجّب دیدم که همه ‏اش دینار است.
 امام رضا(علیه السلام) و اداى قرض محمّد بن عبدالرحمن‏ 
 2- محمّد بن عبد الرحمن همدانى مى‏ گوید: قرضى داشتم که بخاطر آن، دنیا برایم تنگ و تار شده بود. با خود گفتم: فقط آن کسى که مى ‏تواند قرضم را ادا کند، مولایم امام رضا(علیه السّلام) است. پس نزد او رفتم. امام به من فرمود: خداوند حاجت تو را برآورده کرد و دیگر دل‏تنگ نباش. من نیز وقتى این را شنیدم دیگر چیزى نخواستم و خدمت امام ماندم. حضرت روزه بود و دستور داد براى من غذا بیاورند. عرض کردم: من هم روزه هستم و دوست دارم با شما افطار کنم و از غذاى‏ شما تبرک بجویم. هنگام غروب، نماز مغرب را خواندند و در وسط خانه نشستند و غذا خواستند. با هم افطار نمودیم و بعد امام به من فرمود: شب را نزد ما مى‏ مانى یا اینکه حاجت خود را مى‏ گیرى و مى ‏روى؟ گفتم: بروم بهتر است. حضرت دست خود را به زمین زد و یک مشت خاک برداشت و فرمود: بگیر. آن را گرفتم و در جیبم قرار دادم و با تعجّب دیدم که همه‏ اش دینار است. از آنجا به خانه‏ ام آمدم و نزدیک چراغ رفتم تا دینارها را بشمارم. دینارى از دستم رها شد. وقتى نگاهش کردم دیدم روى آن نوشته شده «پانصد دینار است، نصف آن براى قرضت و نصف آن براى مخارج تو مى‏ باشد». وقتى این را دیدم، دیگر نشمردم و آن دینار را در کیسه گذاشتم. صبح وقتى دینارها را شمردم آن دینار را پیدا نکردم هر چه زیر و رو کردم آن را پیدا نکردم و پانصد دینار تمام بود!
آگاهى امام رضا(علیه السلام) از نیت درونی
 3- اسماعیل بن ابى الحسن نقل مى‏کند که: با امام رضا(علیه السّلام) بودم که حضرت دستش را به زمین زد به طورى که کأنه مى‏ خواهد چیزى را از زمین بیرون آورد. ناگهان چند تکه طلا ظاهر شد، دوباره دستش را کشید که ناپدید شدند. با خودم گفتم: اى کاش! یکى از آنها را به من مى‏ داد. حضرت رو به من کرد و فرمود: هنوز وقت آن نرسیده است.
تکلم به زبان عربى
‏ 4- ابواسماعیل سندى مى‏ گوید: در سند بودم که شنیدم براى خداوند در میان‏ عربها حجتى هست. از وطن خود خارج شدم و در طلب او، سختى سفر را بر خود هموار نمودم. تا اینکه امام رضا(ع) را به من معرفى کردند. بر او وارد شدم در حالى که حتى یک کلمه هم نمى‏ توانستم عربى حرف بزنم. لذا به زبان خودم به حضرت سلام کردم. او نیز به زبان من، جواب سلامم را داد. من با زبان سندى (هندى) حرف مى‏ زدم و او نیز جوابم را با همان زبان مى‏ داد. گفتم: در سند شنیدم که براى خداوند در میان عربها حجتى هست لذا براى پیدا کردن او آمده‏ ام. فرمود: آرى، من همان هستم. هر سؤالى دارى بپرس و هر چه خواهى طلب کن. من نیز از او هر چه مى‏ خواستم پرسیدم. وقتى که برخاستم تا بروم، عرض کردم: من عربى نمى‏ دانم دعا بفرما تا خداوند قدرت تکلّم به زبان عربى را به من الهام کند تا با عربها بتوانم صحبت کنم. پس آن حضرت دست شریفش را بر لبانم کشید. از همان وقت، توانستم به خوبى عربى صحبت کنم‏.
حکایت امام رضا(علیه السلام) و هشام عباسى‏ 
5- هشام عباسى مى‏ گوید: به مکه رفته بودم و هر چه گشتم که دو تکّه پارچه برد یمانى بخرم و آنها را به پسرم هدیه نمایم، پیدا نکردم. هنگام مراجعت به مدینه رفتم و به خدمت امام رضا(ع) رسیدم. وقتى که مى‏ خواستم با آن حضرت، خداحافظى کنم و خارج شوم، دو تکّه پارچه برد یمانى، آن گونه که مى‏ خواستم، آورد و به من داد و فرمود: اینها را براى پسرت قطع کن.
 استغاثه پرنده از امام رضا(ع)
6- سلیمان بن جعفر جعفرى مى ‏گوید: در باغ امام رضا(علیه السّلام) نشسته بودیم و با آن حضرت سخن مى‏ گفتیم که گنجشکى آمد و جلو ما به زمین نشست و شروع کرد به فریاد کشیدن. و زیاد فریاد کشید و مضطرب بود. حضرت به من فرمود: مى‏ دانى این گنجشک چه مى‏ گوید؟ گفتم: خدا و پیامبر و فرزند پیامبر او، داناترند. فرمود: مى‏ گوید: مارى تصمیم دارد که تخمهاى مرا بخورد. پس برخیز و این چوب را بردار و به آنجا برو و آن مار را بکش. راوى مى‏ گوید: برخاستم و چوب را برداشته و وارد خانه شدم. ناگهان دیدم که مارى در آن خانه جولان مى‏ کند، پس آن را کشتم‏.
میلاد با سعادت شمس الشموس - هشتمین آفتاب آسمان تابناک امامت مبارک باد.
روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان فردیس
  • گروه خبری : آخرین اخبار و اطلاعیه ها,مطالب آموزشی
  • کد خبر : 341091
کلمات کلیدی
ادمین شبکه بهداشت فردیس
خبرنگار

ادمین شبکه بهداشت فردیس

نظرات

0 نظر برای این مطلب وجود دارد

نظر دهید

تغییر اندازه فونت:

تغییر فاصله بین کلمات:

تغییر فاصله بین خطوط:

تغییر نوع موس:

تغییر نوع موس:

تغییر رنگ ها:

رنگ اصلی:

رنگ دوم:

رنگ سوم: