شبکه بهداشت و درمان فردیس

فرزندآوری؛ هوشمندانه‌ترین تصمیم برای پایداری سلامت خانواده و جامعه ‌

 فرزندآوری فراتر از یک وظیفه، ارزشی والا در فرهنگ ایرانی-اسلامی است که پویایی و سلامت روان خانواده را تضمین می‌کند.

 دکتر الهام غلامی، کارشناس مسئول واحد جوانی جمعیت شبکه بهداشت فردیس، در تحلیلی به ابعاد این موضوع پرداخت:

فرزندآوری؛ ارزش بنیادین در فرهنگ ایرانی اسلامی و ضرورت آن برای سلامت خانواده و جامعه فرزندآوری در فرهنگ ایرانی و اسلامی همواره به عنوان یک ارزش والا و مطابق با فطرت انسانی شناخته می‌شود. این ارزش نه‌تنها تضمین‌کننده تداوم نسل بشر و پویایی خانواده‌هاست، بلکه نقشی اساسی در سلامت روانی و اجتماعی جامعه دارد. زوجین نابارور نیز معمولاً این مسئله را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های زندگی خود می‌دانند و در مسیر درمان به‌طور جدی پیگیر آن هستند. بر اساس بررسی‌های انجام شده، حدود ۱۹ درصد از خانواده‌های ایرانی تک‌فرزند هستند. در بسیاری از موارد، تأخیر در تصمیم برای فرزندآوری باعث می‌شود که خانواده‌ها نتوانند به تعداد فرزند دلخواه خود دست یابند. 

*کاهش توان باروری با افزایش سن والدین با افزایش سن، توان باروری زنان کاهش می‌یابد و احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند فشار خون، دیابت و مشکلات قلبی افزایش پیدا می‌کند. این عوامل در صورت بارداری، خطر بارداری‌های پرخطر و عوارض حاملگی را بیشتر می‌نمایند. در مردان نیز افزایش سن با کاهش کیفیت اسپرم و افزایش احتمال اختلالات ژنتیکی، روانی و رشدی در فرزندان (مانند اوتیسم و ناهنجاری‌های عصبی) همراه است. 

* تأخیر در فرزندآوری، از دست دادن فرصت‌های جبران‌ناپذیر متخصصان تأکید می‌کنند زوجین باید در نخستین سال‌های زندگی مشترک، برای دست‌یابی به تعداد فرزند دلخواه خود برنامه‌ریزی کنند و از تأخیرهای غیرضروری خودداری نمایند. از دست دادن فرصت مناسب باروری معمولاً قابل جبران نیست. 

* پیامدهای فردی و خانوادگی تک‌فرزندی اگرچه ممکن است داشتن یک فرزند به ظاهر موجب اختصاص امکانات بیشتر و توجه والدین شود، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تک‌فرزندی از جنبه‌های روانی و اجتماعی، معایب قابل‌توجهی دارد. این کودکان معمولاً: در تعامل اجتماعی و یادگیری تحمل دیگران ضعف دارند، کمتر فرصت تجربه احساسات واقعی مانند رقابت، همکاری یا گذشت را می‌یابند، از آزادی متناسب با سن خود محروم می‌شوند، اعتمادبه‌نفس پایین‌تر و وابستگی بیشتری به والدین دارند، و در ارتباط اجتماعی به سختی دوست پیدا می‌کنند. همچنین در خانواده‌های تک‌فرزند، فضای کودکانه و روابط بین خواهر و برادر از بین می‌رود و والدین به مرور فرزند خود را از داشتن خاله، عمو، دایی و عمه نیز محروم می‌کنند. 

*آثار اجتماعی و جمعیتی تک‌فرزندی گسترش فرهنگ تک‌فرزندی در بلندمدت موجب کاهش جمعیت جوان، پیر شدن جامعه و افت پویایی اقتصادی می‌شود. کاهش نیروی کار فعال، افزایش نیاز به مراکز نگهداری سالمندان و افت بهره‌وری اجتماعی از جمله پیامدهای آن است. از سوی دیگر، این روند در خانواده‌های تحصیل‌کرده شدیدتر دیده می‌شود که می‌تواند به کاهش متوسط ضریب هوشی و توان فکری جامعه در نسل‌های آینده بیانجامد.

  نتیجه‌گیری و توصیه فرزندآوری به‌موقع نه‌تنها یک مسئولیت شخصی، بلکه اقدامی هوشمندانه برای تضمین سلامت خانواده و پایداری جامعه است. لازم است خانواده‌ها با آگاهی از جنبه‌های پزشکی و اجتماعی این موضوع، تصمیم برای فرزندآوری را به تأخیر نیندازند. شبکه بهداشت شهرستان فردیس بر ضرورت اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در زمینه ارزش فرزندآوری تأکید دارد و از همه زوج‌ها می‌خواهد با برنامه‌ریزی دقیق و مشاوره‌های لازم، برای داشتن زندگی سالم و نسل پویا اقدام کنند.