گزیده ای از زندگینامه امام هشتم شیعیان بمناسبت سالروز میلاد با سعادت آن امام رئوف
زادروز ولادت امام رضا «ع»
امام رضا علیه السلام بنا بـه قول مشهور در 11 ذی القعده 148 هجری قمری ودر مدینه بـه دنیا آمده اند. پدر ان حضرت امام موسی بن جعفر و مادرشان نجمه خاتون می‌باشد. نجمه خاتون، در مورد ولادت ان حضرت گوید: هنگامي فرزندم رضا را بـه دنيا آوردم، پدرش امام موسي‌كاظم علیه‌السلام بـه من فرمود: وی را بگير و خوب نگهدار زيرا او بقيه‌الله در زمين اسـت.
كنيه ان حضرت، ابوالحسن اسـت و چون كنيه امام موسي بن جعفر علیه‌السلام نيز ابوالحسن بود، كنيه امام رضا علیه‌السلام را ابوالحسن ثاني مي‌گويند. لقب‌های شريفش عبارتند از: رضا، صابر، رضي، وفي، فاضل و صديق.اما لقب “رضا” شهرت بيشتري دارد و آن حضرت را از اين نظر “رضا” ناميدند كه پسنديده خدا در آسمان و مورد خرسندي رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم‌السلام در زمين بودو دوستان و دشمنان بـه اتفاق از وي خشنود و راضي بودند.
مدت امامت و وصایت امام هشتم رضا «ع»
امامت و وصایت حضرت رضا«ع» بارها توسط رسول خدا«ص»؛ پدر بزرگوار و نياکان طاهرینشان«ع» اعلام شده بود. بـه ویژه امام کاظم«ع» بارها در حضور مردم، ایشان را بـه عنوان وصی و امام بعد از خویش معرّفی کرده بودند کـه بـه یک نمونه از آن ها اشاره میشود:
از محمّد بن اسماعیل بن فضل هاشمیّ چنین روایت شده اسـت کـه‏ گفت:بر امام موسی کاظم«ع» وارد شدم در حالی کـه ایشان بـه شدّت مریض بودند، بـه حضرت عرض کردم:اگر خدای ناکرده برای شـما اتّفاقی بیفتد- و خدا ان روز را نیاورد- بـه چه کسی رجوع کنیم «امام بعد از شـما کیست»؟ فرمود:«بـه فرزندم علیّ؛ نوشته او، نوشته من اسـت، و او وصیّ و جانشین من بعد از مرگم خواهد بود.
چه زمانی و چرا امام رضا «ع» به خراسان سفر کرد ؟
هجرت امام رضا «ع» از مدینه بـه مرو درسال 200؛ یا 201 قمری بود. پس از تصمیم مأمون تصمیم مبنی بر دادن پیشنهاد ولایت عهدی بـه امام، او یکی از افراد خویش بـه نام رجاءبن ابی ضحاک را بـه مدینه فرستاد تا امام را بـه مرو محل سکونت مأمون بیاورد.
مأموران مأمون، امام رضا «ع» و عده اي از بنی هاشم را از مسیر بصره بـه مرو آوردند. مأمون ان ها را در خانه اي و امام رضا را در خانه اي دیگر جای داد و وی را اکرام کرد.
فضایل اخلاق انسانی در مرتبه اعلی امام رضا«ع»
از نگاه بزرگان شیعه، امام رضا«ع» همانند دیگر امامان معصوم«ع»؛ دارنده تمام کمالات و فضایل اخلاق انسانی در مرتبه اعلی اسـت. بـه گفتۀ آنان، او ان چنان در قلّه شکوهمند کمال و فضیلت قرار دارد کـه نه تنها دوستان و پیروانش وی را ستوده اند، بلکه دشمنان کینه توز و سرسخت هم بـه مدح و ستایش او پرداخته اند.
درباره اوصاف اخلاقی ان حضرت «ابراهیم بن عباس» میگوید:
«هرگز ندیدم کـه امام رضا«ع» بـه کسی یک کلمه جفا کند و ندیدم کـه سخن شخصی را قطع کند و ندیدم کـه نیازمندی را از درگاه خویش رد کند. او هرگز در حضور افراد تکیه نمی داد و هرگز وی را ندیدم کـه با صدای بلند بخندد، بلکه خنده اش تبسم و لبخند بود. وقتی کـه کنار سفره می نشست، همه ی خدمت کاران و غلامان را کنار سفره می نشاند.
خلفای هم دوره ی امام رضا «ع» چه کسانی بودند؟
امام رضا«ع» در دوران امامت خود با سه تن از حُکّام و خلفای عباسی روبه‏رو و معاصر بود:هارون الرشید، امین و مأمون.
سیره معنوی امام رضا«ع»
امام رضا«ع» در مناظرات علمی کـه بزرگان ادیان و فرق در ان حضور داشتند، بـه مجرد شنیدن صدای اذان، جلسه را ترک می کرد ودر پاسخ بـه تقاضای حاضران برای ادامه بحث علمی، فرمود:
نماز می گزاریم و بازمی گردیم. گزارش هایي از پرستش های‌ شبانه و شب زنده داری ایشان نقل شده اسـت.
كنيه ان حضرت، ابوالحسن اسـت و چون كنيه امام موسي بن جعفر علیه‌السلام نيز ابوالحسن بود، كنيه امام رضا علیه‌السلام را ابوالحسن ثاني مي‌گويند. لقب‌های شريفش عبارتند از: رضا، صابر، رضي، وفي، فاضل و صديق.
اما لقب “رضا” شهرت بيشتري دارد و ان حضرت را از اين نظر “رضا” ناميدند كه پسنديده خدا در آسمان و مورد خرسندي رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم‌السلام در زمين بودو دوستان و دشمنان بـه اتفاق از وي خشنود و راضي بودند.
مدت امامت و وصایت امام هشتم رضا «ع»
امامت و وصایت حضرت رضا«ع» بارها توسط رسول خدا«ص»؛ پدر بزرگوار و نياکان طاهرینشان«ع» اعلام شده بود. بـه ویژه امام کاظم«ع» بارها در حضور مردم، ایشان را بـه عنوان وصی و امام بعد از خویش معرّفی کرده بودند کـه بـه یک نمونه از آن ها اشاره میشود:
از محمّد بن اسماعیل بن فضل هاشمیّ چنین روایت شده اسـت کـه‏ گفت:بر امام موسی کاظم«ع» وارد شدم در حالی کـه ایشان بـه شدّت مریض بودند، بـه حضرت عرض کردم:اگر خدای ناکرده برای شـما اتّفاقی بیفتد- و خدا ان روز را نیاورد- بـه چه کسی رجوع کنیم «امام بعد از شـما کیست»؟ فرمود:«بـه فرزندم علیّ؛ نوشته او، نوشته من اسـت، و او وصیّ و جانشین من بعد از مرگم خواهد بود.
چرا امام رضا «ع»به شهادت رسیدند ؟
امام رضا «ع» پس از هفده سال سکونت در مدینه و تبلیغ دین و ارشاد مردم، با نقشه و حیله مأمون عباسی، راه خراسان را در پیش گرفت. ان حضرت پس از قبول اجباری ولایت عهدی مأمون و گذشت سه سال، در 55 سالگی بـه دست این خلیفۀ عباسی بـه شهادت رسید.
فضایل اخلاق انسانی در مرتبه اعلی امام رضا«ع»
از نگاه بزرگان شیعه، امام رضا«ع» همانند دیگر امامان معصوم«ع»؛ دارنده تمام کمالات و فضایل اخلاق انسانی در مرتبه اعلی اسـت. بـه گفتۀ آنان، او ان چنان در قلّه شکوهمند کمال و فضیلت قرار دارد کـه نه تنها دوستان و پیروانش وی را ستوده اند، بلکه دشمنان کینه توز و سرسخت هم بـه مدح و ستایش او پرداخته اند.
درباره اوصاف اخلاقی ان حضرت «ابراهیم بن عباس» میگوید:
«هرگز ندیدم کـه امام رضا«ع» بـه کسی یک کلمه جفا کند و ندیدم کـه سخن شخصی را قطع کند و ندیدم کـه نیازمندی را از درگاه خویش رد کند. او هرگز در حضور افراد تکیه نمی داد و هرگز وی را ندیدم کـه با صدای بلند بخندد، بلکه خنده اش تبسم و لبخند بود. وقتی کـه کنار سفره می نشست، همه ی خدمت کاران و غلامان را کنار سفره می نشاند.
خلفای هم دوره ی امام رضا «ع» چه کسانی بودند؟
امام رضا«ع» در دوران امامت خود با سه تن از حُکّام و خلفای عباسی روبه‏رو و معاصر بود:هارون الرشید، امین و مأمون.
سیره معنوی امام رضا«ع»
امام رضا«ع» در مناظرات علمی کـه بزرگان ادیان و فرق در ان حضور داشتند، بـه مجرد شنیدن صدای اذان، جلسه را ترک می کرد ودر پاسخ بـه تقاضای حاضران برای ادامه بحث علمی، فرمود:
نماز می گزاریم و بازمی گردیم.گزارش هایي از پرستش های‌ شبانه و شب زنده داری ایشان نقل شده اسـت.
سیره علمی امام رضا«ع‏»
امام رضا«ع‏» هنگام حضور در مدینه، در روضه نبوی می نشست و دانشمندانی کـه از پاسخ سؤالات درمی ماندند، از امام یاری میخواستند.
پس از حضور در مرو نیز از رهگذر مناظراتی کـه برپا می شد، بـه تعداد زیادی از شبهات و سؤالات پاسخ می گفت. افزون بر ان امام در منزل خود ودر مسجد مرو حوزه علمی تشکیل داد ولی وقتی مجلس درس امام بالا گرفت مامون دستور تعطیلی ان را صادر کرد و امام وی را لعنت کرد.
سیره تربیتی و نقش خانواده امام رضا«ع‏»
بر سیره رضوی بر نقش خانواده در تربیت فرزند تاکید شده و مواردی هم چون لزوم ازدواج با همسر صالح،اهتمام بـه ایام بارداری،نامگذاری نیک و تکریم کودک گوشزد شده اسـت.
در مورد اهتمام امام رضا«ع‏» بـه انس گرفتن با نزدیکان نیز نقل شده اسـت کـه هرگاه امام فراغتی پیدا می کرد، نزدیکان و اطرافیانش از کوچک و بزرگ را جمع می کرد و بـه گفت‌وگو با آنان می پرداخت.
پیشگویی و بشارت تولد امام رضا «ع» توسط ائمه
تولد امام رضا علیه‌السلام را برخي از معصومان پيش از وي، پيش‌گويي كرده و بـه ان بشارت داده بودند. از امام صادق علیه‌السلام دراين باره احاديث چندي وارد شده اسـت. از جمله عبدالله بن فضل هاشمي روايت كرد: مردي از اهالي طوس در محضر امام جعفرصادق علیه‌السلام نشسته بودو ان حضرت بـه وي فرمود: بزودي از صلب فرزندم موسي، مردي بـه دنيا مي‌آيد كه مورد خشنودي خداوند سبحان در آسمان و خرسندي بندگانش در زمين خواهد بود. در سرزمين شـما از روي ظلم و دشمني مسموم و كشته مي‌گردد ودر همان جا غريبانه بـه خاك سپرده مي شود.
آگاه باش! هركسی وي را در غربتش زيارت كند و بداند كه او امام و پيشواي شيعيان پس از پدرش بوده و از جانب خداوند متعال مفترض الطاعه مي‌باشد، همانند كسي اسـت كه رسول خدا صلی الله علیه و آله را زيارت كرده باشد.
سبک زندگی امام رضا « ع »
عده اي از ویژگی های شخصی امام رضا «ع» و رفتارهای ایشان با مردم عبارتند از:
امام رضا«ع» بـه اخلاق عالی و ممتاز آراسته بودو بدین‌سبب دوستی عام و خاص را بـه خود جلب فرموده بود.
او شبیه‌ترین مردم بـه پیامبراکرم«ص» بود. رفتاری پیامبرگونه داشت و حلم و رأفت و احسانش شامل خاص و عام می ‌شد.
کسی رابا عمل و سخن خود نمی‌آزرد.
تا حرف مخاطب تمام نمی‌شد، سخنش را قطع نمیکرد.
هیچ حاجتمندی را مأیوس باز نمی‌گرداند.
در حضور میهمان بـه پشتی تکیه نمی‌داد.
پیش روی کسی پای خودرا دراز نمی کرد.
هرگز بـه غلامانش دشنام نداد و با آنان می‌نشست و غذا می خورد.
شب‌ها کم می خوابید و قرآن میخواند.
بیشتر اوقات از اول شب تا صبح شب‌زنده‌داری میکرد.
هر سه روز یک بار قرآن را ختم ودر آیات ان تفکر میکرد.
کسی عالم‌تر و پرهیزکارتر از او نبود.
در همه ی وقت ذکر خدا می گفت.
بسیار روزه می گرفت.
هرماه 3روز حتماً روزه بود.
در نهان بـه ویژه شب‌های‌ تاریک، بسیار بـه مردم احسان می کرد و صدقه می‌داد.
کسی کـه از او تقاضایی داشت، اگر می‌توانست بی‌درنگ ان را بر می‌آورد تا مبادا از ان بی‌نیاز گردد و فرصت از دست برود.
با مردم بـه نرمی سخن میگفت.
هیچ‌گاه با سخنش کسی را نمی‌آزارد.
امام«ع» در تابستان روی حصیر ودر زمستان روی پلاسی می‌نشست.
نظافت را در هرحال رعایت می کرد و عطر و بخور بسیار بـه کار می برد.
عادتا جامه ارزان و خشن میپوشید ولی در مجالس و ملاقات‌ها و پذیرایی‌ها لباس فاخر بر تن می کرد.
غذا را آهسته و اندک میخورد و سفره‌اش رنگین نبود.
قبل از غذا دست‌ها را می‌شست.
چون صبح اول وقت نماز می‌گزارد تا بر آمدن آفتاب در سجده میماند.
سپس با مردم می‌نشست و سخن میگفت، یا سوار می ‌شد و بیرون می‌رفت.
در هر فرصت مقتضی مردم مسلمان را بـه وظایف خود آگاه میکرد.
برای خنثی‌کردن توطئه‌های‌ مأمون و اطرافیان او مراقبتی هوشیارانه داشت.
بـه طور کلی او دارای شخصیتی یگانه و صفاتی ویژه بود.
و از نظر شیعه امامیه ان حضرت دارای ملکه عصمت کـه از لوازم امامت اسـت، بود.
یاسر خادم گوید: امام‌رضا«ع» حتی در برخورد با غلامان و خادمان خود هرگز حاضر نبود کـه کرامت انسانی آنان را نادیده بگیرد و چیزی از حقوق آنان فرو گذارد.
امام بـه خادمان خود میگفت اگر کـه مشغول خوردن طعام هستید و مرا بالای سرخود ایستاده دیدید مبادا از جای خود برخیزید مگر آنکه از خوردن فارغ شده باشید.
گاهی امام خادمش را صدا می‌زد بـه او میگفتند مشغول خوردن غذاست. امام می‌فرمود بگذارید غذایش تمام شود.
امامت و شهادت امام رضا «ع»
امام رضا علیه‌السلام در 35 سالگي پس از شهادت پدرش امام موسي‌كاظم علیه‌السلام بـه مقام امامت شيعيان نايل آمد ودر 55 سالگي در خلافت مأمون عباسي و با توطئه وي در خراسان مسموم ودر صفر سال 203 قمري بـه شهادت رسيد.
صلوات مخصوص امام رضا «ع»
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِیِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا الْمُرْتَضَى الْإِمَامِ التَّقِیِّ النَّقِیِ‏ وَ حُجَّتِكَ عَلَى مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ وَ مَنْ تَحْتَ الثَّرَى الصِّدِّيقِ الشَّهِيدِصَلاَةً كَثِيرَةً تَامَّةً زَاكِیَةً مُتَوَاصِلَةً مُتَوَاتِرَةً مُتَرَادِفَةً كَأَفْضَلِ مَا صَلَّیْتَ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَوْلِیَائِكَ
التماس دعا- روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان فردیس
